Havo pufagi
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 10-b. — ziyouz.com
Havo pufagi HAVO PUFAGI, suzgiç pufak — baliqlar içagining oldingi qismida paydo böladigan organ. Soni toq yoki juft; devori kapillyar qon tomirlari töri bilan qoplangan. H.p. içidagi gaz tarkibi atmosfera havosi tarkibiga öxşaş yoki undan bir oz farq qiladi. Ikki xi.1 nafas oluvçilar, köp şu'lalilar. suyakli ganoidlilarda H.p. qöşimça nafas oliş organi funksiyasini bajaradi. Köpçilik suyakli baliqlarda (q. Suyakli baliklar) gidrostatik organ hisoblanadi. H.p. kengayib havo bilan tölganda tana ziçligi kamayişi tufayli baliq suv yuzasiga kötariladi; suzgiç pufagidan havo çiqarilganida aksinça tana ziçligi ortadi va baliq suv tubiga şönğiydi. Ba'zi baliqtarda H.p. içki quloq bilan tutaşib, tovuş tölqinlarini qabul qiladi. Ayrim baliqlar H.p. yordamida past çastotapi tovuş çiqarişi ham mumkin. H.p. faoliyatini markaziy nerv sistemasi boşqarib turadi. Harakatlaniş muskullari kuçli rivojlangan yirik va suv tubida yaşovçi baliqlar (mas, akulalar, çörtanlar, skatlar, kam-balalar)da H.p. rivojlanmagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАВО ПУФАГИ, сузгич пуфак — балиқлар ичагининг олдинги қисмида пайдо бўладиган орган. Сони тоқ ёки жуфт; девори капилляр қон томирлари тўри билан қопланган. Ҳ.п. ичидаги газ таркиби атмосфера ҳавоси таркибига ўхшаш ёки ундан бир оз фарқ қилади. Икки хи.1 нафас олувчилар, кўп шуълалилар. суякли ганоидлиларда Ҳ.п. қўшимча нафас олиш органи функциясини бажаради. Кўпчилик суякли балиқларда (қ. Суякли баликлар) гидростатик орган ҳисобланади. Ҳ.п. кенгайиб ҳаво билан тўлганда тана зичлиги камайиши туфайли балиқ сув юзасига кўтарилади; сузгич пуфагидан ҳаво чиқарилганида аксинча тана зичлиги ортади ва балиқ сув тубига шўнғийди. Баъзи балиқтарда Ҳ.п. ички қулоқ билан туташиб, товуш тўлқинларини қабул қилади. Айрим балиқлар Ҳ.п. ёрдамида паст частотапи товуш чиқариши ҳам мумкин. Ҳ.п. фаолиятини марказий нерв системаси бошқариб туради. Ҳаракатланиш мускуллари кучли ривожланган йирик ва сув тубида яшовчи балиқлар (мас, акулалар, чўртанлар, скатлар, кам-балалар)да Ҳ.п. ривожланмаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.