Havo vinti
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 8–9-b. — ziyouz.com
Havo vinti HAVO VINTI, propeller -uçiş apparati (dirijabl, samolyot, vertolyot, aeroçana va b.)da kuraklari radial joylaşgan harakatlantir-giç. Aylanganida havoni irğitib taşlaşi hisobiga tortiş kuçi hosil qiladi. Dvigatel valigi joylaşgan vtulka, quloçi böyiça kön-dalang kesimi turliça şaklda bölgan parraklardan iborat. Kuraklar yoğoç, duralyuminiy, pölat va b. materiallardan tayyorlanadi. Uçiş apparatining ilgarilama harakat tezligi, aylanişdagi çiziqli tezlik va vintning aylanişidan hosil böladigan qöşimça havo oqimi tezliklarining qöşilişidan hosil bölgan kuç ta'sirida kuraklarga qandaidir ataka burçagi ostida havo oqimi kelib uriladi. Şunda kuraklarning barça kesimlaridan hosil böluvçi yiğindi aerodinamik kuç H.v.ning tortiş kuçini va uning aylanişiga qarşilik kuçini vujudga keltiradi. Dvigatel quvvatiga qarab, H.v. kuraklari soni turliça (2, 3, 4) va qarama-qarşi tomonga aylanuvçi öqdoş (quvvatni tejaş uçun ) bölişi mumkin (rasmga q.). Uçiş vaqtida dvigatelni majburiy töxtatiş (flyugerli rejim) yoki qöniş vaqtida tormozlaş maqsadida teskari tortiş (reversiv rejim) hosil qiliş uçun uçiş vaqtida qadamini özgartiradigan H.v.dan foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАВО ВИНТИ, пропеллер -учиш аппарати (дирижабль, самолёт, вертолёт, аэрочана ва б.)да кураклари радиал жойлашган ҳаракатлантир-гич. Айланганида ҳавони ирғитиб ташлаши ҳисобига тортиш кучи ҳосил қилади. Двигатель валиги жойлашган втулка, қулочи бўйича кўн-даланг кесими турлича шаклда бўлган парраклардан иборат. Кураклар ёғоч, дуралюминий, пўлат ва б. материаллардан тайёрланади. Учиш аппаратининг илгарилама ҳаракат тезлиги, айланишдаги чизиқли тезлик ва винтнинг айланишидан ҳосил бўладиган қўшимча ҳаво оқими тезликларининг қўшилишидан ҳосил бўлган куч таъсирида куракларга қандаидир атака бурчаги остида ҳаво оқими келиб урилади. Шунда куракларнинг барча кесимларидан ҳосил бўлувчи йиғинди аэродинамик куч Ҳ.в.нинг тортиш кучини ва унинг айланишига қаршилик кучини вужудга келтиради. Двигатель қувватига қараб, Ҳ.в. кураклари сони турлича (2, 3, 4) ва қарама-қарши томонга айланувчи ўқдош (қувватни тежаш учун ) бўлиши мумкин (расмга қ.). Учиш вақтида двигателни мажбурий тўхтатиш (флюгерли режим) ёки қўниш вақтида тормозлаш мақсадида тескари тортиш (реверсив режим) ҳосил қилиш учун учиш вақтида қадамини ўзгартирадиган Ҳ.в.дан фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.