Haydar Ali
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 44-b. — ziyouz.com
Haydar Ali (1722-1782.7.12) -Hindistondagi Maysur davlatining hukmdori (1761 y.dan); ingliz bosqinçilariga qarşi harakat taşki-lotçisi. Dastlab harbiy otryad boşliği bölgan. Mulkdorlar örtasidagi özaro uruşlar (1758—60 y.lar)dan foydalanib hokimiyatni egallagan. Roja nomigagina hukumat boşliği hisoblangan. Soliqlarni köpaytiriş hisobiga armiyani qaytadan yev-ropaça tuzgan, jogir tizimini bekor qilgan, askarlarga maoş belgi-lagan hamda artilleriyani kuçaytirgan. 1761—64 y.larda Maysur hududini qöşni davlatlar hisobiga kengaytirgan.
1-ingliz-maysur uruşi davri (1767- 69)da inglizlar bilan sulh tuzgan. Marathalar va Haydarobod sultonligining hujumlarini muvaffaqiyat bilan qaytargan. 1780 y.da ular bilan Hin-distonda inglizlar hukmronligiga qarşi kuraşiş maqsadida ittifoq tuzgan. 2maysur-ingliz uruşi davri (1780—84)da H.A. dastlab butun Karnatikni inglizlardan tozalagan, ammo ittifoqçilarining xiyonati tufayli yengilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАЙДАР АЛИ (1722-1782.7.12) -Ҳиндистондаги Майсур давлатининг ҳукмдори (1761 й.дан); инглиз босқинчиларига қарши ҳаракат ташки-лотчиси. Дастлаб ҳарбий отряд бошлиғи бўлган. Мулкдорлар ўртасидаги ўзаро урушлар (1758—60 й.лар)дан фойдаланиб ҳокимиятни эгаллаган. Рожа номигагина ҳукумат бошлиғи ҳисобланган. Солиқларни кўпайтириш ҳисобига армияни қайтадан ев-ропача тузган, жогир тизимини бекор қилган, аскарларга маош белги-лаган ҳамда артиллерияни кучайтирган. 1761—64 й.ларда Майсур ҳудудини қўшни давлатлар ҳисобига кенгайтирган.
1-инглиз-майсур уруши даври (1767- 69)да инглизлар билан сулҳ тузган. Маратҳалар ва Ҳайдаробод султонлигининг ҳужумларини муваффақият билан қайтарган. 1780 й.да улар билан Ҳин-дистонда инглизлар ҳукмронлигига қарши курашиш мақсадида иттифоқ тузган. 2майсур-инглиз уруши даври (1780—84)да Ҳ.А. дастлаб бутун Карнатикни инглизлардан тозалаган, аммо иттифоқчиларининг хиёнати туфайли енгилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.