Hayotiy sikl

Hayotiy sikl HAYOTIY SIKL, rivojlaniş sikli — barça rivojlaniş davrlari majmui. H.s., odatda, zigotadan boşlanadi va özidan nasl qoldiriş qobiliyatiga ega böladi. H.s. ning davomiyligi yil davomida rivojlanadigan nasl (generatsiya) soni yoki bir H.s. davom etadigan yillar soni, şuningdek, H.s. davomida sodir böladigan tinim, ya'ni diapauza davrining davomiyligiga boğliq.

Hayvonlarda H.s. oddiy va murakkab böladi: oddiy H.s. bevosita (özgarişsiz) rivojlanadigan (mas, örgimçaksimonlar, kam tukli çuvalçanglar, quruqlikda yaşovçi umurtqasizlar), murakkab H.s. — metamorfoz orqali rivojlanadigan hayvonlar (köpçilik haşarotlar, böşliqiçlilar, yassi çuvalçanglar, dengiz hal-qalilari va mollyuskalari) uçun xos. Metamorfoz rivojlanişida H.s. 1 individning rivojlanişi bilan bel-gilanadi (mas, kapalaklarda: tuxum— qurt—ğumbak — voyaga yetgan kapalak; baqada: tuxum— itbaliq—voyaga yetgan baqa). Nasl gallanib rivojlanişida yoki gallanib köpayişida H.s. har xil avlodlarga mansub bir neça in-dividlarda dastlabki forma paydo bölgunça davom etadi. Mas, ssifo-id meduzalar (böşliqiçlilar) t: tuxum—planula—efira—meduza; ösimlik şiralarida: tuxum—asos qöyuvçi urğoçilar—migrantlar—jins hosil qiluvçilar—erkaklar va tuxum qöyadigan urğoçilar. Şunday qilib, H.s. ni örganiş birligi bitta ontogenez yoki birin-ketin boradigan bir neça ontogenez bölişi mumkin. Bir hujayrali hayvonlardan sporalilar (mas, qon sporalilari, koksidiyalar) H.s.i ayniqsa murakkab böladi.

Ösimliklarda yopiq uruğlilar uçun bir yillik, 2 yillik va köp yillik H.s. xos Tuban va sporali yuksak ösimliklar H.s.ida gameto-fit va sporofit bötimlari almaşinib turadi. Parazit zamburuğlar H.s.i murakkabligi jihatidan xöjayin al-maşiniş orqali rivojlanadigan parazit yassi çuvalçanglarnikiga öx-şaydi. Mas, zang zamburuğlar H.s. da etsidiosporalar, uredosporalar, teleytosporalar, şuningdek, bazidial bosqiç hosil qiladigan davrlari böladi.