Hazoraspiy
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 32-b. — ziyouz.com
Hazoraspiy HAZORASPIY, Ja'farxöja ibn Nasriddinxöja al-Hu-sayniy al-Karvakiy (18-a. oxiri — 19-a.ning 1-yarmi, Hazorasp ş.) — şifokor-tabib, olim. Hazorasp ş. yaqinidagi Karvak qişloğida tabib oilasida tuğilgan. Hazorasp, Xiva va Buxoro madrasalarida öqib, mudar-ris bölib yetişgan. Ibn Sino, Abu Bakr arRoziy, Ibn Xammor, Abulğoziy Baho-dirxon asarlarini örganib, tabiblikni egallagan. «Altabobat ul-majmua» («Tabobat masalalari töplami») asari muallifi. Asarning turli vaqtlarda köçirilgan nusxalari Xiva, Toşkent, Istanbul, Britaniya (Lon-don) muzey qölyozmalar fondida saqlanadi. Asarda qon tomirlari va boş miya tuzilişi, taşxis qöyişning bir neça turlari, ovqatlaniş meyori, parhez, dorivor ösimliklardan oqilona foydalaniş yöllari bayon etilgan. Nasldan-naslga ötuvçi surun-kali saramas kasalligi, jigar va oşqozon osti bezlarining yalliğlanişi kabi xastaliklarni davolaş usullari körsatib berilgan. U bepuştlik, ayollar jinsiy a'zolaridagi kasalliklarning paydo bölişi va ularni davolaş usullari töğrisida ham bataf-sil ma'lumotlar bergan. H. Hazorasp tumanining Karvak qişloğidagi Şayx Husayn bobo qabristoniga dafn qilingan.
Ad.: Abdullayev A., Oçerki istorii razvitiya meditsinm v Xorezme. T., 1980: Dösçanov B.. Hazorasp tarixi. Urganç. 1998.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАЗОРАСПИЙ, Жаъфархўжа ибн Насриддинхўжа ал-Ҳу-сайний ал-Карвакий (18-а. охири — 19-а.нинг 1-ярми, Ҳазорасп ш.) — шифокор-табиб, олим. Ҳазорасп ш. яқинидаги Карвак қишлоғида табиб оиласида туғилган. Ҳазорасп, Хива ва Бухоро мадрасаларида ўқиб, мудар-рис бўлиб етишган. Ибн Сино, Абу Бакр арРозий, Ибн Хаммор, Абулғозий Баҳо-дирхон асарларини ўрганиб, табибликни эгаллаган. «Алтабобат ул-мажмуа» («Табобат масалалари тўплами») асари муаллифи. Асарнинг турли вақтларда кўчирилган нусхалари Хива, Тошкент, Истанбул, Британия (Лон-дон) музей қўлёзмалар фондида сақланади. Асарда қон томирлари ва бош мия тузилиши, ташхис қўйишнинг бир неча турлари, овқатланиш меъёри, парҳез, доривор ўсимликлардан оқилона фойдаланиш йўллари баён этилган. Наслдан-наслга ўтувчи сурун-кали сарамас касаллиги, жигар ва ошқозон ости безларининг яллиғланиши каби хасталикларни даволаш усуллари кўрсатиб берилган. У бепуштлик, аёллар жинсий аъзоларидаги касалликларнинг пайдо бўлиши ва уларни даволаш усуллари тўғрисида ҳам батаф-сил маълумотлар берган. Ҳ. Ҳазорасп туманининг Карвак қишлоғидаги Шайх Ҳусайн бобо қабристонига дафн қилинган.
Ад.: Абдуллаев А., Очерки истории развития медицинм в Хорезме. Т., 1980: Дўсчанов Б.. Ҳазорасп тарихи. Урганч. 1998.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.