Hid biliş a'zolari

Hid biliş a'zolari - odam va hayvonlarning hid seziş a'zolari. Odamda burun böşliğining yuqori — orqa qismida joylaşgan. Talaygina sut emizuvçilar burnidagi hid biliş qismi burun böşliği suyak devorining qöşimça çiğanoği hisobiga kengaygan. Sudralib yuruvçilar, ba'zan sut emizuvçilar burun tösi-ğida H.b.a.dan boşqa yakobson a'zosi ham bor. Baliqlarda H.b.a. juft burun öyiği yoki qopçiqlaridan iborat bölib, boşida — oğiz teşigi yonida joylaşgan. Haşarotlar hidni antennalaridagi sensillalar bilan sezadi. H.b.a.ning spetsifik funksiyasini ulardagi urçuqsimon hujayra — retseptorlar ta'minlaydi. Har bir hujayrada 2 ösimta bor: ösimtaning uzun va ingiçka markazi hid biliş nervi tarkibiga kiradi; ikkinçi ösimta — periferik qismdir |peri-ferik qism umurtqali hayvonlarda hid biluv epiteliysi yuzasida töğno-ğiçsimon yöğonlaşib tugaydi; bularda bir tutam ingiçka (0,25—0,3 mkm) tuklar (uzunligi bir neça ön mkm) böladi|. Quruklikda, suvda yaşovçi umurtqalilar va haşarotlarning hid biluv tuklari bez hujayralari ajratgan şilimşiq modda bilan qoplangan. Hidli moddalar molekulasi dastlab suv yoki havodan şu modda — oraliq muhitga tuşadi. Şu tuklarda hujay-raning hidli moddalar molekulasi bilan birlamçi özaro ta'siri amalga oşadi.