Hikotih
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 233-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 85%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Hikotih HIKOTIH, C|0H14N2 — alkaloid, öziga xos hidli, moysimon, uçuvçan, rangsiz suyuklik. Qaynaş t-rasi 247°, havo ta'sirida qönğir tusga kiradi. Suvda va organik erituvçilarda yaxşi eriy-di, kuçli asos. Tamaki va ba'zi boşqa ösimliklar tarkibida böladi. Ilk bor Yevropaga tamakini fransuz diploman-ti J. Niko (şu sababli ösimlik Nicotiana tabacum, alkaloidi nicotine deb nomlangan) olib kelgan (1560). N. 1828 y.da ösimlikdan ajratib olingan, 1904 y.da esa şveysariyalik kimyogar A. Pikte sintez yöli b-n olgan. N. kuçli zahar, uning bir neça tomçisi (200 g tamakidagi 100—200 mg miqdori) kişini öldirişi mumkin. Odam N.dan zaharlanganda köngli ayniydi, kösadi, içi ketadi, nerv sis-temasi, nafas va yurak faoliyatining buzilişi kabi salbiy oqibatlar ke-lib çiqadi. N. sulfatning 40%li suvdagi eritmasi va tamakining suvdagi ekstrakti q.x.da insektitsid sifatida qöllanadi. Sanoatda N.dan nikotin kislota olinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
HИKOTИH, C|0H14N2 — алкалоид, ўзига хос ҳидли, мойсимон, учувчан, рангсиз суюклик. Қайнаш т-раси 247°, ҳаво таъсирида қўнғир тусга киради. Сувда ва органик эритувчиларда яхши эрий-ди, кучли асос. Тамаки ва баъзи бошқа ўсимликлар таркибида бўлади. Илк бор Европага тамакини француз дипломан-ти Ж. Нико (шу сабабли ўсимлик Nicotiana tabacum, алкалоиди nicotine деб номланган) олиб келган (1560). Н. 1828 й.да ўсимликдан ажратиб олинган, 1904 й.да эса швейцариялик кимёгар А. Пикте синтез йўли б-н олган. Н. кучли заҳар, унинг бир неча томчиси (200 г тамакидаги 100—200 мг миқдори) кишини ўлдириши мумкин. Одам Н.дан заҳарланганда кўнгли айнийди, кўсади, ичи кетади, нерв сис-темаси, нафас ва юрак фаолиятининг бузилиши каби салбий оқибатлар ке-либ чиқади. Н. сульфатнинг 40%ли сувдаги эритмаси ва тамакининг сувдаги экстракти қ.х.да инсектицид сифатида қўлланади. Саноатда Н.дан никотин кислота олинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.