Himoya qoplamasi
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 136–137-b. — ziyouz.com
Himoya qoplamasi - radioaktiv (kişilarning soğligi uçun zararli) moddalarni vaqtinçalik saklaş yoki taşişda xizmat körsatuvçi xodimlarni va atrof-muhitni muhofaza qiliş maqsadida hosil qilinadigan qatlam. Mas, ommaviy qirğin qurollarining çiqindilarini vaqtinçalik saqlaşda qalin beton qoplamalar — sarkofaglar qilinadi. Atom bombasi portlaganda aholini himoya qiliş uçun qalin (bir neça m gaça) devorli bombapanalar quriladi. Radioaktiv moddalarni vaqtinçalik saqlaş va taşiş uçun pölat H.q.li qörğoşin kamera yoki pölat kameralardan foydalaniladi. Radioaktiv modda nurlanganda qörğoşindan ajraladigan issiqlikni yutiş uçun suv yoki havo bilan sovitiş tizimi közda tutiladi. Keng ma'noda — kişilar, jihozlar va mahsulotlarni atrof-muhitning zararli ta'sirlaridan, t-ra özgarişlari tufayli paydo böladigan noxuş omillardan as-raş uçun qilinadigan muhofaza konstruksiyalari — qalin beton devorlar, keramzit tomlar va b. Barça H.q.lari vaqtinçalik muhofaza qiliş xususiyatiga ega bölib, radioaktiv moddalarning zararli ta'sirlaridan butunlay muhofaza qilolmaydi. Işonçli va uzoq mud-datli H.q.lari va vositalari yaratiş insoniyat oldida turgan muhim yumuşlardan biri hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲИМОЯ ҚОПЛАМАСИ - радиоактив (кишиларнинг соғлиги учун зарарли) моддаларни вақтинчалик саклаш ёки ташишда хизмат кўрсатувчи ходимларни ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш мақсадида ҳосил қилинадиган қатлам. Мас, оммавий қирғин қуролларининг чиқиндиларини вақтинчалик сақлашда қалин бетон қопламалар — саркофаглар қилинади. Атом бомбаси портлаганда аҳолини ҳимоя қилиш учун қалин (бир неча м гача) деворли бомбапаналар қурилади. Радиоактив моддаларни вақтинчалик сақлаш ва ташиш учун пўлат Ҳ.қ.ли қўрғошин камера ёки пўлат камералардан фойдаланилади. Радиоактив модда нурланганда қўрғошиндан ажраладиган иссиқликни ютиш учун сув ёки ҳаво билан совитиш тизими кўзда тутилади. Кенг маънода — кишилар, жиҳозлар ва маҳсулотларни атроф-муҳитнинг зарарли таъсирларидан, т-ра ўзгаришлари туфайли пайдо бўладиган нохуш омиллардан ас-раш учун қилинадиган муҳофаза конструкциялари — қалин бетон деворлар, керамзит томлар ва б. Барча Ҳ.қ.лари вақтинчалик муҳофаза қилиш хусусиятига эга бўлиб, радиоактив моддаларнинг зарарли таъсирларидан бутунлай муҳофаза қилолмайди. Ишончли ва узоқ муд-датли Ҳ.қ.лари ва воситалари яратиш инсоният олдида турган муҳим юмушлардан бири ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.