Hindgang tekisligi
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 145-b. — ziyouz.com
Hindgang tekisligi - Şim da Himolay toğlari bilan jan.da dekan yassitogligi oraligidagi allyuvial tekislik, Hindiston, Pokiston va Bangladsş hududila. Arabiston dengizidan Bepgaliya qöltigigaça 3000 km ga çözilgan. Kengligi 250— 350 km. H.-G.t. alp tog oldi bukilmasi bölib, usgi qad. va hoz. allyuviy jinslar bilan tölgan. Yer yuzasi tekis, suvayirgiç qismidan (bal. 270 m) Hind va Gang daryolari del-talari tomon pasayib boradi. H.-G.t.ni bazi yerlarda jarlik va daryo terrasalari parçalagap. Iklimi şarqila subekvatorial mussonli, garbiy qismida tropik. Örtaça t-ralar yanv.da 12 20°. iyuluta 30 — 36°. Yillik yoğin jap.- şarqida 1500 mm dap jan.-ğarbida 100- 150 mm gaça kamayib boradi. Yogin, asosan, sz oilarida yogali. Daryo sistemasi ziç va sersun, ayniqsa şarqida. Asosiy daryolari: Hind na Gang hamda ularning irmoqlari. Gzgi mussonlar va qorning erişi natijasida suv oqimi köpayali. Mexaiik tarkibdi allyuvial tuiroq keng tarqalgan. Şarqiy qismida, Gang va Brahmaputra darslari deltalarila mangrazorlar va doim yaşil örmonlar ziç jonlaşgai. Tskislikping markaziy qismida barg tökuvçn örmon va savannalarbor. Ğarbida şörxok na qumlp çöl landşafti ustup. Hululining kağta qismi ekinyurlarga aylantirilgan, pyuli, buğdoy, paxta va b. ekiplar jiladi. H.-G.t. jahon nivilizainyasiping qad. markazlaridan. Aholi ziç joylaşgan. H.-G.t.da yirik şaharlarlan Dshli. Kalkutta (Hindistop). Karoçi, Laxrr (Pokiston) joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲИНДГАНГ ТЕКИСЛИГИ - Шим да Ҳимолай тоғлари билан жан.да декан ясситоглиги оралигидаги аллювиал текислик, Ҳиндистон, Покистон ва Бангладсш ҳудудила. Арабистон денгизидан Бепгалия қўлтигигача 3000 км га чўзилган. Кенглиги 250— 350 км. Ҳ.-Г.т. альп тог олди букилмаси бўлиб, усги қад. ва ҳоз. аллювий жинслар билан тўлган. Ер юзаси текис, сувайиргич қисмидан (бал. 270 м) Ҳинд ва Ганг дарёлари дель-талари томон пасайиб боради. Ҳ.-Г.т.ни баьзи ерларда жарлик ва дарё террасалари парчалагап. Иклими шарқила субэкваториал муссонли, гарбий қисмида тропик. Ўртача т-ралар янв.да 12 20°. июлута 30 — 36°. Йиллик ёғин жап.- шарқида 1500 мм дап жан.-ғарбида 100- 150 мм гача камайиб боради. Ёгин, асосан, сз оиларида ёгали. Дарё системаси зич ва серсун, айниқса шарқида. Асосий дарёлари: Ҳинд на Ганг ҳамда уларнинг ирмоқлари. Гзги муссонлар ва қорнинг эриши натижасида сув оқими кўпаяли. Мехаиик таркибди аллювиал туироқ кенг тарқалган. Шарқий қисмида, Ганг ва Браҳмапутра дарслари дельталарила мангразорлар ва доим яшил ўрмонлар зич жонлашгаи. Тскисликпинг марказий қисмида барг тўкувчн ўрмон ва саванналарбор. Ғарбида шўрхок на қумлп чўл ландшафти уступ. Ҳулулининг кағта қисми экинюрларга айлантирилган, пюли, буғдой, пахта ва б. экиплар жилади. Ҳ.-Г.т. жаҳон нивилизаинясипинг қад. марказларидан. Аҳоли зич жойлашган. Ҳ.-Г.т.да йирик шаҳарларлан Дсҳли. Калькутта (Ҳиндистоп). Карочи, Лахрр (Покистон) жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.