Hirot qözğoloni
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 174-b. — ziyouz.com
Hirot qözğoloni (1716) -Safaviilar hukmronligiga qarşi Hirot va uning viloyatida kötarilgan qözğoloni. Viloyat aholisining bir qismi afğonlarning abdal qabilasidan iborat edi. Milliy zulm va mahalliy aholini safaviy hokimlari tomonidan diniy ta'qib etilişi, şuningdek, yirik afğon qabila boşliqlarining çet elliklar hukmronligidan xalos bölişga intilişlari H.q.ga sabab bölgan. Qözğolonning asosiy harakatlantiruvçi kuçini abdal qabilasi taşkil etgan; qabila boşliqlari va zodagonlari rahbarlik qilgan. Hirot va viloyatning afğon bölmagan aholisi qözğolonçilarga katta yordam körsatganlar, oziq-ovqat, yem-xaşak bilan ta'minlab turgan, harbiy qismlar taşkil qilgan. Şoh qöşinlarining qözğolonni bostiriş uçun qilgan urinişlari zoye ketgan. H.q. natijasida Hirot amirligi barpo etilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲИРОТ ҚЎЗҒОЛОНИ (1716) -Сафавиилар ҳукмронлигига қарши Ҳирот ва унинг вилоятида кўтарилган қўзғолони. Вилоят аҳолисининг бир қисми афғонларнинг абдал қабиласидан иборат эди. Миллий зулм ва маҳаллий аҳолини сафавий ҳокимлари томонидан диний таъқиб этилиши, шунингдек, йирик афғон қабила бошлиқларининг чет элликлар ҳукмронлигидан халос бўлишга интилишлари Ҳ.қ.га сабаб бўлган. Қўзғолоннинг асосий ҳаракатлантирувчи кучини абдал қабиласи ташкил этган; қабила бошлиқлари ва зодагонлари раҳбарлик қилган. Ҳирот ва вилоятнинг афғон бўлмаган аҳолиси қўзғолончиларга катта ёрдам кўрсатганлар, озиқ-овқат, ем-хашак билан таъминлаб турган, ҳарбий қисмлар ташкил қилган. Шоҳ қўшинларининг қўзғолонни бостириш учун қилган уринишлари зое кетган. Ҳ.қ. натижасида Ҳирот амирлиги барпо этилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.