Hirovul
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 172-b. — ziyouz.com
Hirovul (möğulça — yakkalanmoq, uzoqlaşmoqdan) — ilğor qism, avangard. Amir Temur yurişlariga oid for-siyda bitilgan tarixiy manbalarda qayd etilgan. Eski özbek tili man-balarida H.ning irovul (eravul) fo-netik varianti ham mavjud bölib, u «Boburnoma» va Abulğoziyning «Şa-jarayi turk»ida işlatilgan. H.bir qator obidalarida boşqa bir möğulça manglay (manğliy) atamasi bilan al-maşingan. Jangovar tartibga binoan H. laşkarning peşravi (avanposti) qorovullan keyin, ya'ni markaz ğuldan oldin, öng qanot (baranğar) va çap qanot (juvanğar) oraliğida hara-kat qilgan. H.ga janglarda suyagi qotgan, tajribali, bahodir jangçilar jalb etilgan, atoqli sarkardalar qömondonlik qilgan. Sohibqiron qöşinida asosiy, boş H. qatori öng qöl va söl qölning ham H.i mavjud bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲИРОВУЛ (мўғулча — яккаланмоқ, узоқлашмоқдан) — илғор қисм, авангард. Амир Темур юришларига оид фор-сийда битилган тарихий манбаларда қайд этилган. Эски ўзбек тили ман-баларида Ҳ.нинг ировул (эравул) фо-нетик варианти ҳам мавжуд бўлиб, у «Бобурнома» ва Абулғозийнинг «Ша-жарайи турк»ида ишлатилган. Ҳ.бир қатор обидаларида бошқа бир мўғулча манглай (манғлий) атамаси билан ал-машинган. Жанговар тартибга биноан Ҳ. лашкарнинг пешрави (аванпости) қоровуллан кейин, яъни марказ ғулдан олдин, ўнг қанот (баранғар) ва чап қанот (жуванғар) оралиғида ҳара-кат қилган. Ҳ.га жангларда суяги қотган, тажрибали, баҳодир жангчилар жалб этилган, атоқли саркардалар қўмондонлик қилган. Соҳибқирон қўшинида асосий, бош Ҳ. қатори ўнг қўл ва сўл қўлнинг ҳам Ҳ.и мавжуд бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.