Hisor madaniyati
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 178-b. — ziyouz.com
Hisor madaniyati - mil. av. 6-3-ming yilliklarga oid neolit davri arxeologik majmuasi. Asosiy yodgorliklari Tojikistonning Yovonsu, Vaxş, Qizilsuv, Kofarnihon daryolari havzalarida qayd etilgan. H.m.ni 1948 y. A.P.Okladnikov kaşf etgan; asosiy yodgorliklari Tutkovul, Sayyod, Qozi Berdi va b. Bu madaniyat davriy jihatdan Özbekistondagi Kal-taminor va Turkmanistondagi Joytun arxeologik madaniyatlari bilan bir vaqtga töğri keladi. Topilmalari toş va suyakdan yasalgan qurollar, qar xil maişiy öçoqlardan iborat. Toş qurollar yasaşda ohaktoş, kvarsit, serpantin, yaşma kabi materiallardan foydalanilgan. Hozirgaça H.m. yodgorliklarida sopol buyum namunalarini uçramasligi tadqiqotçilar uçun yeçilmagan muammo bölib qolmoqda. Holbuki, Kaltaminor madaniyati davrida — Örta Osiyoda sopol idiş tayyorlangani ma'lum edi. H.m. sohiblarini xöjalik jihatdan en-digina ötroqlaşayotgan ovçilar, terimçilik bilan tirikçilik qiluvçilar taşkil etardi deb hisoblaş mumkin. Dehqonçilikning ilk belgilari faqat H.m. ning sönggi davrida paydo bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲИСОР МАДАНИЯТИ - мил. ав. 6-3-минг йилликларга оид неолит даври археологик мажмуаси. Асосий ёдгорликлари Тожикистоннинг Ёвонсу, Вахш, Қизилсув, Кофарниҳон дарёлари ҳавзаларида қайд этилган. Ҳ.м.ни 1948 й. А.П.Окладников кашф этган; асосий ёдгорликлари Тутковул, Сайёд, Қози Берди ва б. Бу маданият даврий жиҳатдан Ўзбекистондаги Кал-таминор ва Туркманистондаги Жойтун археологик маданиятлари билан бир вақтга тўғри келади. Топилмалари тош ва суякдан ясалган қуроллар, қар хил маиший ўчоқлардан иборат. Тош қуроллар ясашда оҳактош, кварцит, серпантин, яшма каби материаллардан фойдаланилган. Ҳозиргача Ҳ.м. ёдгорликларида сопол буюм намуналарини учрамаслиги тадқиқотчилар учун ечилмаган муаммо бўлиб қолмоқда. Ҳолбуки, Калтаминор маданияти даврида — Ўрта Осиёда сопол идиш тайёрлангани маълум эди. Ҳ.м. соҳибларини хўжалик жиҳатдан эн-дигина ўтроқлашаётган овчилар, теримчилик билан тирикчилик қилувчилар ташкил этарди деб ҳисоблаш мумкин. Деҳқончиликнинг илк белгилари фақат Ҳ.м. нинг сўнгги даврида пайдо бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.