Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Hojimurod

    Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 190–191-b. — ziyouz.com

    Hojimurod (18-a. oxiri -1852.23.4) — Kavkaz xalqlarining podşo Rossiyasiga qarşi kötargan myalliy ozodlik harakati rahbarla-ridan biri, Şomilning noibi.

    Avar xonlariga yaqin xonadonda tuğilgan va tarbiyalangan. Imom Hamzatbekka qarşi çorizm tomonidan uyuştirilgan suiqasdda faol qatnaşgan (1834). Hamzatbekning ölimidan söng, çor Rossiyasining işonçli odami Ahmadxon Mextulin b-n bir-galikda Avar xonligini boşqargan. A. Mextulin yuborib turgan ma'lumot-larga asosan, H. maxfiy ravişda Şomil b-n aloqa boğlaganlikda ayb-langan va rus ma'murlari tomonidan qamoqqa olingan (1836). U qamoqsan qoçib, Selmes ovuliga örnaşgan. Toğliklarning ozodlik kuraşi (q.Kavkaz uruşlari)gya qöşilib, şomilning eng yaqin safdoşlari va noiblaridan biriga aylangan. jasur va qat'iyatli şaxs sifatida podşo qöşinlariga qarşi köplab janglarda qatnaşib, şuhrat qozongan va partizan uruşida özining butun harbiy qobiliyatini namo-yiş qilgan. Imomlik içidagi ba'zi tartiblar, ruslarga qarşi uruş taktikasi va strategiyasi masalalaridagi ixtiloflar, şuningdek, H. xarakterida mavjud takabburlik va manmanlik natijasida u bilan şomil örtasidagi munosabatlar buzilgan. 1851 y. 23 noyab.da H. ruslar tomoniga ötgan, biroq 1852 y. apr. da ulardan qoçib, toqqa ketgan va Nuxa ş.dagi otişmalar paytida öldirilgan. H.ning fojiali ölimi rus yozuvçisi L. N. Tolstoynmnt «Hojimurod» (1896—1904) qissasida öz aksini topgan.

    LL.Degayev V.V., Imom Şamil: prorok, vlastitel, voin, M., 2001; Kaziyev Ş., Imam Şamil, M., 2001.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ҲОЖИМУРОД (18-а. охири -1852.23.4) — Кавказ халқларининг подшо Россиясига қарши кўтарган мяллий озодлик ҳаракати раҳбарла-ридан бири, Шомилнинг ноиби.

    Авар хонларига яқин хонадонда туғилган ва тарбияланган. Имом Ҳамзатбекка қарши чоризм томонидан уюштирилган суиқасдда фаол қатнашган (1834). Ҳамзатбекнинг ўлимидан сўнг, чор Россиясининг ишончли одами Аҳмадхон Мехтулин б-н бир-галикда Авар хонлигини бошқарган. А. Мехтулин юбориб турган маълумот-ларга асосан, Ҳ. махфий равишда Шомил б-н алоқа боғлаганликда айб-ланган ва рус маъмурлари томонидан қамоққа олинган (1836). У қамоқцан қочиб, Цельмес овулига ўрнашган. Тоғликларнинг озодлик кураши (қ.Кавказ урушлари)гя қўшилиб, шомилнинг энг яқин сафдошлари ва ноибларидан бирига айланган. жасур ва қатъиятли шахс сифатида подшо қўшинларига қарши кўплаб жангларда қатнашиб, шуҳрат қозонган ва партизан урушида ўзининг бутун ҳарбий қобилиятини намо-йиш қилган. Имомлик ичидаги баъзи тартиблар, русларга қарши уруш тактикаси ва стратегияси масалаларидаги ихтилофлар, шунингдек, Ҳ. характерида мавжуд такаббурлик ва манманлик натижасида у билан шомил ўртасидаги муносабатлар бузилган. 1851 й. 23 нояб.да Ҳ. руслар томонига ўтган, бироқ 1852 й. апр. да улардан қочиб, тоққа кетган ва Нуха ш.даги отишмалар пайтида ўлдирилган. Ҳ.нинг фожиали ўлими рус ёзувчиси Л. Н. Толстойнмнт «Ҳожимурод» (1896—1904) қиссасида ўз аксини топган.

    ЛЛ.Дегаев В.В., Имом Шамиль: пророк, властитель, воин, М., 2001; Казиев Ш., Имам Шамиль, М., 2001.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.