Homila

Homila — ona qornida 2-oyning oxiridan (9-hafta) boşlab tuğiliş vaqtigaça (40-hafta) rivojlanayotgan puşt (embrion). 9-haftada H. inson qiyofasiga kiradi (bu davrda H.ning boşi, közi, burni, oğzi, tanasi, qöloyoqlari aniq böladi). Bir aku-şer oyi (28-kun)da homila tuxumidan puşt va uning pardasi rivojlanib, H. şakllana boşlaydi. 2-oyning oxirida H. böyi 3,5 sm, vazni 4 g; 3-oyning söngida H. böyi 8—9 sm, vazni 40 g ça bölib, boşi kattalaşadi, jinsi şakllanadi, qöl-oyoq harakatlari sust böladi. 4-oy oxiriga kelib H. böyi 16 sm, vazni 120 g ga yetadi, qöl-oyoq harakatlari faollaşadi (lekin hali onaga sezilmaydi), jinsi aniqlaşadi. H. 5 oylik bölga-nida böyi 24—26 sm, vazni 280—300 g, terisi nozik, qip-qizil badani mayin tuklar bilan qoplanadi; hara-katlari onaga sezila boşlaydi. Ona qorpiga quloq tutilganda H. yuragi urayotgani bilinadi. 6-oyning oxirida H. serharakat bölib, böyi 30 sm, vazni 600—700 g ga yetadi. 7-oyning söngida H. böyi 35 sm, vazni 1000— 1200 g ga yetadi (rasm); bu davrda H. tirik tuğilişi mumkin, lekin çala hisoblanadi, biroq maxsus parvariş qilinsa, yaşab ketadi (q. Çsiş tuğilgan bola); 8 oylikda H.ning böyi 40 sm, vazni 1500—1600 g ça keladi. 9-oyning oxirida H. böyi 45 sm, vazni 2400—2500 g ga yetadi, teri osti yoğ qavati qalinlaşadi, badanidagi tuklar kamayadi, terisi silliqlaşib, puşti rangga kiradi, soçlari uzayadi. 10-oy oxirida (9 kalendar oyiga töğri keladi) H. yetilib tuğiladi; böyi 50 sm, vazni 3200—3500 g böladi. H. taraqqiyotining öziga xosligi uning ona qornida bölişi bilan ifo-dalanadi; unda boş miya pöstloği töla-tökis taraqqiy etmagan bölib, asosiy hayotiy funkiiyalar (oziqlaniş, nafas oliş, ajratiş) pla-senta bilan uzviy boğlangan orqa miya orqali boşqariladi; platsenta H. bilan kindik orqali boğlanadi. H. ona organizmidan özining ösişi va rivojlanişi uçun zarur oziq moddalar (oqsil, yoğ, uglevodlar), tuz, suv, vitaminlar, şuningdek, kislorodni qon tomirlar orqali olib, moddalar almaşinuvi natijasida hosil bölgan çiqindilarni çiqaradi va h.k. Şuning uçun ayrim kasalliklar (yurak poroklari, gipertoniya, qandli diabet, infeksion kasalliklar), notöğri ovqatlaniş, rejim buzilişi, atrof-muhitdagi zararli omillar (işlab çiqarişdagi zaharli moddalar, vibratsiya, nurlaniş), iç-kilik içiş, çekiş va b. natijasida platsenta funksiyasining buzilişi H.ning ösişiga, ayniqsa, homila-dorlikning dastlabki 3-oyida, homila a'zolarining taraqqiyot davrida yomon ta'sir körsatadi. Bu davrda H.ning ösişida qator özgariş va nuqsonlar paydo bölişi, jumladan, H. töla yetilmasligi, u majruh böli-şi, ölik tuğilişi yoki öz-özidan tuşişi, şuningdek, asfiksiya, kalla suyagining şikastlanib tuğiliş hollari uçraşi mumkin. Homiladorlikning 4-oyidan H.ning turli ta'sirotlarga nisbatan sezgirligi bir qadar pasayadi. Gigiyena qoidalariga rioya qiliş — ovqatlaniş, mehnat qiliş va dam olişni töğri uyuştiriş H.ning normal ösişini ta'minlaydi, şuningdek, yuzaga kelişi mumkin bölgan noxuşliklarni (ölik tuğiş, çilla davrida öliş va h.k.) oldini oladi.