Hovuzak
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 183–184-b. — ziyouz.com
Hovuzak HOVUZAK, havzak — xona, ayvon şiftidagi çuqurça; me'moriy şakl. Özbek me'morligida 19-a. oxiri — 20- a. boşlaridan keng qöllana boşlangan. Bino şifti bölak (kesson)larga bölinib H. işlangan. H. aylana, törtburçak, yulduz va köp qirrali şakllarda bölib, böyama naqşlar b-n, ba'zan muqarnaslar bilan ziynatlangan. H. vassa, şarafa, tösin, ustun, boşalar bilan birga şiftning jozibador körinişini hosil qiladi. Toşkent (hoz. Amaliy san'at muzeyi va b.), Farğona (Qöqondagi Xudoyorxon ördasi va b.), Buxoro (Bolohovuz me'moriy majmui va b.)ning me'moriy yodgorliklarida H. keng qöllangan. 20- a. — 21-a. boşlari özbek me'morligida ustalar jamoat va turar joy binolari (ayniqsa, fanerli şiftlar)da H.larni qöllab binolarning içki körkamligini boyitmoqda. Jumladan, Samarqanddagi Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuida usta A.Abdullayev işlagan H.lar binoga yanada körk bağişlagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲОВУЗАК, ҳавзак — хона, айвон шифтидаги чуқурча; меъморий шакл. Ўзбек меъморлигида 19-а. охири — 20- а. бошларидан кенг қўллана бошланган. Бино шифти бўлак (кессон)ларга бўлиниб Ҳ. ишланган. Ҳ. айлана, тўртбурчак, юлдуз ва кўп қиррали шаклларда бўлиб, бўяма нақшлар б-н, баъзан муқарнаслар билан зийнатланган. Ҳ. васса, шарафа, тўсин, устун, бошалар билан бирга шифтнинг жозибадор кўринишини ҳосил қилади. Тошкент (ҳоз. Амалий санъат музейи ва б.), Фарғона (Қўқондаги Худоёрхон ўрдаси ва б.), Бухоро (Болоҳовуз меъморий мажмуи ва б.)нинг меъморий ёдгорликларида Ҳ. кенг қўлланган. 20- а. — 21-а. бошлари ўзбек меъморлигида усталар жамоат ва турар жой бинолари (айниқса, фанерли шифтлар)да Ҳ.ларни қўллаб биноларнинг ички кўркамлигини бойитмоқда. Жумладан, Самарқанддаги Имом ал-Бухорий ёдгорлик мажмуида уста А.Абдуллаев ишлаган Ҳ.лар бинога янада кўрк бағишлаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.