Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Hujayra populyatsiyasi

    Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 220-b. — ziyouz.com

    Hujayra populyatsiyasi - muayyan xususiyatlariga köra bir xil bölgan hujayralar guruhi. Mas, yangilaniş qobiliyatiga binoan H.p. 3 tipga ajratiladi. Turğun H.p. yangilaniş qobiliyatiga ega bölmaydi (mas, sut emizuvçilar neyronlari). Bunday töqimalarda hujayralar soni ular ixtisoslaşuvi boşlanişidayoq doimiy bölib qoladi va böliniş qobiliyatini yöqotadi. Organizm hayotining oxirida esa hujayralar soni birmunça kamaygan böladi. Ösuvçi H.p. yangilaniş va ösiş, hujayralar sonining ortişi va ular poliploidizatsiyasi (mas, jigar va ayrim boşqa bezlar hujayrasida) hisobidan töqima massasini oşiriş xususiyatiga ega. Yangilanadigan H.p. eskirib ölgan hujayralar örniga kam ixtisoslaşgan özak hujayralarning bölinişi va ixtisoslaşuvi natijasida yangi hujayralar hosil qilib turiş xususiyatiga ega (mas, içak epiteliysi, qon hujayralari). H.p.ni funksiyasiga köra ham tasnif qiliş mumkin.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ҲУЖАЙРА ПОПУЛЯЦИЯСИ - муайян хусусиятларига кўра бир хил бўлган ҳужайралар гуруҳи. Мас, янгиланиш қобилиятига биноан Ҳ.п. 3 типга ажратилади. Турғун Ҳ.п. янгиланиш қобилиятига эга бўлмайди (мас, сут эмизувчилар нейронлари). Бундай тўқималарда ҳужайралар сони улар ихтисослашуви бошланишидаёқ доимий бўлиб қолади ва бўлиниш қобилиятини йўқотади. Организм ҳаётининг охирида эса ҳужайралар сони бирмунча камайган бўлади. Ўсувчи Ҳ.п. янгиланиш ва ўсиш, ҳужайралар сонининг ортиши ва улар полиплоидизацияси (мас, жигар ва айрим бошқа безлар ҳужайрасида) ҳисобидан тўқима массасини ошириш хусусиятига эга. Янгиланадиган Ҳ.п. эскириб ўлган ҳужайралар ўрнига кам ихтисослашган ўзак ҳужайраларнинг бўлиниши ва ихтисослашуви натижасида янги ҳужайралар ҳосил қилиб туриш хусусиятига эга (мас, ичак эпителийси, қон ҳужайралари). Ҳ.п.ни функциясига кўра ҳам тасниф қилиш мумкин.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.