Hukm

Hukm (huquqda) — jinoyat protsessida sudlanuvçining aybdorligi yoki aybdor emasligi haqida sudning çiqargan qarori. Özbekiston Respublikasi sudlari H.ni Özbekiston Respublikasi nomidan çiqaradi. H. qonuniy, asosli va adolatli bölişi şart. Sud H.ni faqat sud muhokamasida tekşirilgan dalillar bilan asoslaydi. Sudning H.da ifodalangan barça xulosalari asoslantirilgan bölişi lo-zim. H. faqat maslahatxonada yakka sudya yoki hay'at tomonidan qabul qilinadi va barça holatda ham oşkora e'lon etiladi. H.ning 2 turi mavjud: ayb-lov H.i va oqlov H.i. Ayblov H.i, öz navbatida, 3 turga bölinadi: jazo belgilaydigan, jazo belgilamaydigan, jazodan ozod qiladigan ayblov H.i. Jazo belgilaydigan ayblov H.i sudlanuvçining jinoyatni sodir etişdagi aybi sud muhokamasi davomida işonçli dalillar bilan isbot qilingan taqdirdagina çiqariladi. Faqat ayblov H.i bilan sudlanuvçi aybdor deb topiladi va jazoga tortiladi. Sud quiidagi hollarda jazo belgilamaydigan, ya'ni jazo tayinlamasdan ayblov H.i çiqaradi: mahkum sodir etgan jinoyati uçun jazo tayinlaşni istisno etadigan amnistiya akti e'lon qilingan bölsa; mazkur jinoyat uçun ayblanuvçi tariqasida işda iştirok etişga jalb qiliş muddati ötib ketgan bölsa; H. çiqariladigan vaqtga kelib, qilmiş yoki uni sodir etgan şaxs ijtimoiy xavfliligini yöqotsa; mahkumning tuzalişiga jamoat birlaşmalari va jamoalar ta'sir çoralarini yoki ma'muriy jazo çoralarini qöllaşi bilan erişiş mumkin bölsa; H. çiqariş vaqtigaça sudlanuvçi vafot etgan bölsa. Jazodan ozod qiladigan ayblov H.ini çiqariş uçun quyidagilar asos böladi: sudlanuvçini jazodan ozod qiluvçi amnistiya akti e'lon qilin-sa; şaxsning H. çiqqunga qadar qamoqda bölgan vaqti tayinlangan jazo çorasiga teng yoki bu çoradan ortiq bölsa. Oqlov H.i: jinoiy hodisa yuz ber-magan bölsa; sudlanuvçi tomonidan sodir etilgan qilmişda jinoyat tarkibi bölmasa; jinoyatni sodir etişda sudlanuvçining iştiroki isbotlanmasa çiqariladi.

Sudda iş qaysi tilda körilgan bölsa, H. şu tilda, aniq va tuşunarli iboralarda bayon qilinadi va 3 qismdan: kiriş, tavsif va qaror qismlaridan iborat böladi. Ayblov H.i 10 kun muddat içida, oqlov H.i e'lon qilingan vaqtdan boşlab kuçga kiradi. H. ustidan apellyatsiya, kas-satsiya, nazorat tartibida şikoyat va protest keltirilişi mumkin.

Zumrad Inogomjonova.