Humayniy Ruhullo Musoviy
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 225–226-b. — ziyouz.com
Humayniy Ruhullo Musoviy (1900, boşqa ma'lumotlarga köra 1898 yoki 1903—1989) — din va davlat arbobi. Eronning Aroq ş. yaqinidagi Humayn qişloğida ruhoniy oilada tuğilgan. Avval Aroqda, keyin Qum ş.da öqigan, öşa yerda madrasada dars bergan. 50-y.lar oxirida oyatulloh deb atala boşlagan. Eronda şoh hokimiyaiga qarşi kuraş olib borgani uçun şoh jandarmeriyasi tomonidan 1963 y.da qamalgan, 1964 y.da Turkiyaga badarğa qilingan. 1965 y.da Iroqqa borib, şialikning muqaddas markazi hisoblangan Najafda madrasada dars bergan. Şoh hukumatining talabi bilan 1978 y.da H. Iroqdan ham badarğa qilingan. Quvayt hukumati unga mamlakatga kelişga ijozat bermagandan keyin, Parijda joylaşgan. U yerdan turib, şoh hokimiyatiga qarşi kuraşni va Eronda boşlangan inqilobiy harakatga yöllanma berişni davom ettirgan. Şoh hokimiyati ağdarilgandan söng 1979 y. fev.da Eronga qaytib kelgan. Eron Islom Respublikasi taşkil etilgandan keyin H. rasman davlat rahbari (viloyati faqih) deb konstitutsiyada e'tirof etilgan. Diniy rahnamo sifatida u «mar-jai taqlid» hisoblanib, imom deb yuritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲУМАЙНИЙ Руҳулло Мусовий (1900, бошқа маълумотларга кўра 1898 ёки 1903—1989) — дин ва давлат арбоби. Эроннинг Ароқ ш. яқинидаги Ҳумайн қишлоғида руҳоний оилада туғилган. Аввал Ароқда, кейин Қум ш.да ўқиган, ўша ерда мадрасада дарс берган. 50-й.лар охирида оятуллоҳ деб атала бошлаган. Эронда шоҳ ҳокимияига қарши кураш олиб боргани учун шоҳ жандармерияси томонидан 1963 й.да қамалган, 1964 й.да Туркияга бадарға қилинган. 1965 й.да Ироққа бориб, шиаликнинг муқаддас маркази ҳисобланган Нажафда мадрасада дарс берган. Шоҳ ҳукуматининг талаби билан 1978 й.да Ҳ. Ироқдан ҳам бадарға қилинган. Қувайт ҳукумати унга мамлакатга келишга ижозат бермагандан кейин, Парижда жойлашган. У ердан туриб, шоҳ ҳокимиятига қарши курашни ва Эронда бошланган инқилобий ҳаракатга йўлланма беришни давом эттирган. Шоҳ ҳокимияти ағдарилгандан сўнг 1979 й. фев.да Эронга қайтиб келган. Эрон Ислом Республикаси ташкил этилгандан кейин Ҳ. расман давлат раҳбари (вилояти фақиҳ) деб конституцияда эътироф этилган. Диний раҳнамо сифатида у «мар-жаи тақлид» ҳисобланиб, имом деб юритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.