Ibn Rusta
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 9-b. — ziyouz.com
Ibn Rusta IBN RUSTA, Abu Ali Ahmad ibn Umar ibn Rusta (9-a. 2-yarmi, Isfahon — 10 a. boşi) — geograf, arab tilida ijod qilgan. 903 y. da haj ziyora-tiga borgan. 7 jilddan iborat «Kitob ala'loqannafisa» («Qimmatbaho durlar haqida kitob») ensiklopedik asarini 903 y. da yozgan. Asarning astronomiya va geog. da oid fakat yettinçi jildigina bizgaça yetib kelgan. Muallif asarni yozişda Ahmad alfarğoniy, Abu Ma'şar al-Balxiy, Ibn Hurdodbeh kabi taniqli olimlarning asarlaridan foydalangan. I. R. asarida yer yuzidagi dengizlar, daryolar, yetti iqlim, turli ölkalar (Arabiston ya. o., Eron-zamin, Ikki dare oraliği (Mesopotamiya), Misr, Kiçik Osiyo ya. o., Hindiston şarqi va b.), xalq va elatlar, şaharlarning geografik tasviri berilgan. Amudaryoning quyi oqimi va Orol dengizining sohillari birinçi marta I. R. asarida batafeil yori-tilgan. Asar ilmiy-ommabop tarzda yozilgan va unga ösimlik hamda hayvonot olamiga tegişli ajoyib hikoyatlar badiiy tarzda ilova qilingan; Yevropada ilmiy naşr etilgan (1892).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИБН РУСТА, Абу Али Аҳмад ибн Умар ибн Руста (9-а. 2-ярми, Исфаҳон — 10 а. боши) — географ, араб тилида ижод қилган. 903 й. да ҳаж зиёра-тига борган. 7 жилддан иборат «Китоб алаълоқаннафиса» («Қимматбаҳо дурлар ҳақида китоб») энциклопедик асарини 903 й. да ёзган. Асарнинг астрономия ва геог. да оид факат еттинчи жилдигина бизгача етиб келган. Муаллиф асарни ёзишда Аҳмад алфарғоний, Абу Маъшар ал-Балхий, Ибн Ҳурдодбеҳ каби таниқли олимларнинг асарларидан фойдаланган. И. Р. асарида ер юзидаги денгизлар, дарёлар, етти иқлим, турли ўлкалар (Арабистон я. о., Эрон-замин, Икки даре оралиғи (Месопотамия), Миср, Кичик Осиё я. о., Ҳиндистон шарқи ва б.), халқ ва элатлар, шаҳарларнинг географик тасвири берилган. Амударёнинг қуйи оқими ва Орол денгизининг соҳиллари биринчи марта И. Р. асарида батафеил ёри-тилган. Асар илмий-оммабоп тарзда ёзилган ва унга ўсимлик ҳамда ҳайвонот оламига тегишли ажойиб ҳикоятлар бадиий тарзда илова қилинган; Европада илмий нашр этилган (1892).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.