Ibray Oltinsarin
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 155-b. — ziyouz.com
Oltinsarin Ibray (1841.20.10 -1889.17.7) — qozoq yozuvçisi va ma'rifatparvari, milliy badiiy nayerning asosçilaridan. Orenburg ş.dagi rus maktabida öqigan (1850— 57). 1860—69 y.lar Törğaydagi rus-qozoq maktabida öqituvçi, 1879 y.dan Törğay viloyatidagi qozoq maktablari inspektori. O.ning taşabbusi b-n qozoq bolalari uçun 7 ta boşlanğiç volost maktabi, 4 ta 2 yillik maktab, 1 ta hunar bilim yurti va qozoq öqituvçilari uçun maktab oçilgan (1883 y. Orsk ş.). O. şu maktablar uçun ilk dareliklar, majmualar («Qirğiz xrestomatiyasi», 1879) yozgan. «Daryo», «Yoz», «Kel bolalar, öqiylik!» singari vatanparvarlik, insonparvarlik ruhidagi şe'rlari, «Qipçoq Saidqul», «Boy bolalari b-n Husan» sin-gari axloq-odobga oid kitoblari ilk marotaba ana şu majmualarga kiritilgan. Qozoq folkloriga oid bir qança asar töplagan va naşr ettirgan («Luq-moni Hakim», «Yolğonning zarari», «Saxiy», «Izbosti biy» balladalari, «Qora botir», «Kal bola» ertaklari, «Qöblandi» eposi va b.).
O. Jan Pyer Beranje, I. A. Krilov, L. N. Tolstoy va b.ning asarlarini qozoq tiliga tarjima qilgan. Ular qozoq tilidagi birinçi badiiy nasr namunalari hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОЛТИНСАРИН Ибрай (1841.20.10 -1889.17.7) — қозоқ ёзувчиси ва маърифатпарвари, миллий бадиий наернинг асосчиларидан. Оренбург ш.даги рус мактабида ўқиган (1850— 57). 1860—69 й.лар Тўрғайдаги рус-қозоқ мактабида ўқитувчи, 1879 й.дан Тўрғай вилоятидаги қозоқ мактаблари инспектори. О.нинг ташаббуси б-н қозоқ болалари учун 7 та бошланғич волость мактаби, 4 та 2 йиллик мактаб, 1 та ҳунар билим юрти ва қозоқ ўқитувчилари учун мактаб очилган (1883 й. Орск ш.). О. шу мактаблар учун илк дареликлар, мажмуалар («Қирғиз хрестоматияси», 1879) ёзган. «Дарё», «Ёз», «Кел болалар, ўқийлик!» сингари ватанпарварлик, инсонпарварлик руҳидаги шеърлари, «Қипчоқ Саидқул», «Бой болалари б-н Ҳусан» син-гари ахлоқ-одобга оид китоблари илк маротаба ана шу мажмуаларга киритилган. Қозоқ фольклорига оид бир қанча асар тўплаган ва нашр эттирган («Луқ-мони Ҳаким», «Ёлғоннинг зарари», «Сахий», «Избости бий» балладалари, «Қора ботир», «Кал бола» эртаклари, «Қўбланди» эпоси ва б.).
О. Жан Пьер Беранже, И. А. Крилов, Л. Н. Толстой ва б.нинг асарларини қозоқ тилига таржима қилган. Улар қозоқ тилидаги биринчи бадиий наср намуналари ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.