Içakdan nafas oluvçilar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 413–414-b. — ziyouz.com
Içakdan nafas oluvçilar (Enteropneusta) — çalaxordalilar sinfi, tuban ikkilamçi oğizlilar-dan. Bir qança belgilari ularni ignaterililar va pagonoforalarga yaqinlaştiradi. Uz. bir neça sm dan 2,5 m gaça. Tanasi çuvalçangsimon, xar-tum, yoqaça va bölimlardan iborat. Xartumida toq, boşqa tana bölimlarida bir juftdan selomik böşliqlari bor. Qizilöngaç devorida 2 qator jabra yoriqlari böladi (nomi ana şundan olingan). Oğzi xartumi asosida (qorin tomonida) joylaşgan. Ayiriş organlari selomodukt tipida tuzilgan. Gavdasining juft organlari (jabra yoriklari, jigar ösimtalari, jinsiy bezlari) metamer joylaşgan. Qon aylaniş sistemasi yaxşi rivojlangan. Orqa nerv stvoli yokaça içida joylaşgan, köpinça nerv nayini hosil qiladi. Sezgi organlari fa-sat epiteliydagi yoruğlikka sezgir hujayralardan iborat. ayrim jinsli, jinsiy dimorfizm rivojlanmagan. Tuxumlari suvda uruğlanadi. Köpçilik I.n.o. liçinkasi — tornariya Ignate rililarnikiga öxşaş. 80 ga yaqin turi, asosan, iliq dengizlarda tarqalgan. Bering, Barens, Oq, Oxota va yapon dengizlarida uçraydi. Tipik vakili — balanogloss.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИЧАКДАН НАФАС ОЛУВЧИЛАР (Enteropneusta) — чалахордалилар синфи, тубан иккиламчи оғизлилар-дан. Бир қанча белгилари уларни игнатерилилар ва пагонофораларга яқинлаштиради. Уз. бир неча см дан 2,5 м гача. Танаси чувалчангсимон, хар-тум, ёқача ва бўлимлардан иборат. Хартумида тоқ, бошқа тана бўлимларида бир жуфтдан целомик бўшлиқлари бор. Қизилўнгач деворида 2 қатор жабра ёриқлари бўлади (номи ана шундан олинган). Оғзи хартуми асосида (қорин томонида) жойлашган. Айириш органлари целомодукт типида тузилган. Гавдасининг жуфт органлари (жабра ёриклари, жигар ўсимталари, жинсий безлари) метамер жойлашган. Қон айланиш системаси яхши ривожланган. Орқа нерв стволи ёкача ичида жойлашган, кўпинча нерв найини ҳосил қилади. Сезги органлари фа-цат эпителийдаги ёруғликка сезгир ҳужайралардан иборат. айрим жинсли, жинсий диморфизм ривожланмаган. Тухумлари сувда уруғланади. Кўпчилик И.н.о. личинкаси — торнария Игнате рилиларникига ўхшаш. 80 га яқин тури, асосан, илиқ денгизларда тарқалган. Беринг, Баренц, Оқ, Охота ва япон денгизларида учрайди. Типик вакили — баланоглосс.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.