Içki va taşqi çizilgan şakllar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 416-b. — ziyouz.com
Içki va taşqi çizilgan şakllar (elementar matematikada) — bir şaklning içiga yoki taşqarisiga çizilgan şakllar (rasmga q.). Bir şaklning hamma uçlari ikkinçi şakl içida yotsa, birinçi şakl ikkinçisiga nisbatan içki çizilgan, ikkinçi şakl birinçisiga nisbatan taşqi çizilgan deyiladi. Köpburçakka taşqi çizilgan aylana — uning hamma uçlaridan ötuvçi aylana, içki çizilgan aylana esa uning tomonlariga urinuvçi aylana böladi. Uçi aylanada yotib, tomonlari u b-n kesişuvçi burçak içki çizilgan burçak böladi. Bir nuqtadan çiqib, aylanaga urinuvçi ikki töğri çiziqdan taşkil topgan burçak taşqi çizilgan burçak deyiladi. Uçburçakning bir tomoni va qolgan ikki tomoni davo-miga uringan aylana içki-taşqi çizilgan aylana böladi. Içki-taş-qi çizilgan aylana uçburçakning taşki sohasida joylaşadi. Hamma yoqlari biror şarga uringan köp yoklik şarga taşqi çizilgan, şar esa kupyok,likka içki çizilgan deyiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИЧКИ ВА ТАШҚИ ЧИЗИЛГАН ШАКЛЛАР (элементар математикада) — бир шаклнинг ичига ёки ташқарисига чизилган шакллар (расмга қ.). Бир шаклнинг ҳамма учлари иккинчи шакл ичида ётса, биринчи шакл иккинчисига нисбатан ички чизилган, иккинчи шакл биринчисига нисбатан ташқи чизилган дейилади. Кўпбурчакка ташқи чизилган айлана — унинг ҳамма учларидан ўтувчи айлана, ички чизилган айлана эса унинг томонларига уринувчи айлана бўлади. Учи айланада ётиб, томонлари у б-н кесишувчи бурчак ички чизилган бурчак бўлади. Бир нуқтадан чиқиб, айланага уринувчи икки тўғри чизиқдан ташкил топган бурчак ташқи чизилган бурчак дейилади. Учбурчакнинг бир томони ва қолган икки томони даво-мига уринган айлана ички-ташқи чизилган айлана бўлади. Ички-таш-қи чизилган айлана учбурчакнинг ташки соҳасида жойлашади. Ҳамма ёқлари бирор шарга уринган кўп ёклик шарга ташқи чизилган, шар эса купёк,ликка ички чизилган дейилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.