Içkilik xumori
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 421-b. — ziyouz.com
Içkilik xumori - surunkali alkogolizmga mubtalo bölganlar içkilikdan voz keçganida kuzatiladigan «xumor» holati. Surunkali alkogolizmdagi abstinent holati (sindromi). Bu somatovegetativ, nevrologik va ruhiy buziliş alomatlari yiğindisi (simptomokompleks) bölib, muntazam ravişda spirtli içimlik içadigan kişi uni içmay qöyganida kuzatiladi. I.x.da yuz va köz qizaradi, yurak urişi tezlaşadi, qon bosimi kötariladi, yurak sohasida noxuş sezgi, boş aylanişi va oğriği, terlaş, sov-qotiş, qöl barmoklari, bugim va mus-kullar, şuningdek, me'da va jigar sohasida oğriq, qöl yoki tananing qaltiraşi, iç ketişi, çanqaş, köngil aynişi, qusiş, iştaha yöqolişi, holsizlik, uyqu buzilişi kabi alomatlar namoyon böladi. Bunday holat ma'lum bir mikdorda spirtli içimlik içilsa, yöqolgandek, bemorning umumiy ahvoli yaxşilangandek tuyuladi, lekin bu vaqtinça bölib, 2—3 so-atdan söng bu alomatlar yana közga taşlanadi va kişi spirtli içimlik to-pişga va içişga harakat qiladi; u spirtli içimlikni özining jismoniy va ruhiy holatini yengillaştirib turiş maqsadida betöxtov içib turişga majbur bölib qoladi. Bunday töxtovsiz yoki «yotib içiş» bir neça kundan bir neça haftagaça va hatto bir neça oygaça davom etadi.
Bemor içkilikbozlikdan davolanmay, içişni davom ettiravergaç, I.x. sindromining alomatlari kuçayib, murakkablaşib unga ruhiy kasallik belgilari qöşiladi. Uning kayfiyatida tuşkunlik, tez özgaruvçanlik, ta'sirçanlik, qörqoqlik paydo böladi, atrofdagilardan şubhalaniş, gumonsiraş, ularga işonmaslik kabi alomatlar, şuningdek, öz-özini ayblaş, uyqu buzilişi, yomon va qörqinçli tuşlar köriş, har xil qörqinç va vahimalar kuzatiladi. Ayrim hollarda bu sindrom ötkir alkogol psixozlari — alkogol deliriysi (oq alahlaş), alkogol gallyutsinozi va b.ga ötib ketişi mumkin.
Bunday dardga yöliqqan bemor narkologiya şifoxonalarida şu soha mutaxassislari tomonidan davolanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИЧКИЛИК ХУМОРИ - сурункали алкоголизмга мубтало бўлганлар ичкиликдан воз кечганида кузатиладиган «хумор» ҳолати. Сурункали алкоголизмдаги абстинент ҳолати (синдроми). Бу соматовегетатив, неврологик ва руҳий бузилиш аломатлари йиғиндиси (симптомокомплекс) бўлиб, мунтазам равишда спиртли ичимлик ичадиган киши уни ичмай қўйганида кузатилади. И.х.да юз ва кўз қизаради, юрак уриши тезлашади, қон босими кўтарилади, юрак соҳасида нохуш сезги, бош айланиши ва оғриғи, терлаш, сов-қотиш, қўл бармоклари, бугим ва мус-куллар, шунингдек, меъда ва жигар соҳасида оғриқ, қўл ёки тананинг қалтираши, ич кетиши, чанқаш, кўнгил айниши, қусиш, иштаҳа йўқолиши, ҳолсизлик, уйқу бузилиши каби аломатлар намоён бўлади. Бундай ҳолат маълум бир микдорда спиртли ичимлик ичилса, йўқолгандек, беморнинг умумий аҳволи яхшилангандек туюлади, лекин бу вақтинча бўлиб, 2—3 со-атдан сўнг бу аломатлар яна кўзга ташланади ва киши спиртли ичимлик то-пишга ва ичишга ҳаракат қилади; у спиртли ичимликни ўзининг жисмоний ва руҳий ҳолатини енгиллаштириб туриш мақсадида бетўхтов ичиб туришга мажбур бўлиб қолади. Бундай тўхтовсиз ёки «ётиб ичиш» бир неча кундан бир неча ҳафтагача ва ҳатто бир неча ойгача давом этади.
Бемор ичкиликбозликдан даволанмай, ичишни давом эттиравергач, И.х. синдромининг аломатлари кучайиб, мураккаблашиб унга руҳий касаллик белгилари қўшилади. Унинг кайфиятида тушкунлик, тез ўзгарувчанлик, таъсирчанлик, қўрқоқлик пайдо бўлади, атрофдагилардан шубҳаланиш, гумонсираш, уларга ишонмаслик каби аломатлар, шунингдек, ўз-ўзини айблаш, уйқу бузилиши, ёмон ва қўрқинчли тушлар кўриш, ҳар хил қўрқинч ва ваҳималар кузатилади. Айрим ҳолларда бу синдром ўткир алкогол психозлари — алкогол делирийси (оқ алаҳлаш), алкогол галлюцинози ва б.га ўтиб кетиши мумкин.
Бундай дардга йўлиққан бемор наркология шифохоналарида шу соҳа мутахассислари томонидан даволанади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.