Idalgo
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 48–49-b. — ziyouz.com
Idalgo IDALGO, Idalgo-ikostilya, Migel (1753.8.5, Korralexo — 1811.31.7, Çiuaua) — Meksikaning milliy qahramoni; Ispaniyaga qarşi milliy ozodlik uruşiga aylangan xalq qözğoloni (1810—11) rahbari. Valyadolid (hoz. Moreliya) dagi Diniy seminariyani tugatgan, u yerda avval öqituvçi, söng rektor bölgan. Fransuz ensiklopedistlarining ğoyalarini tarqatgani uçun oddiy qişloq çerkovi ruhoniysi darajasiga tuşirilgan. I. mamlakat mustaqilligi, indeys xal-qining iqtisodiy va huquqiy ahvolini yaxşilaş yölidagi çiqişlarini davom ettirgan. I. Dolores ş. da xa-lqqa murojaat qilib ispanlarga qarşi ozodlik uruşini boşlaşga çaqirgan («Dolores da'vati») va dehq-on-indeyslar, kon işçilari va pe-onlardan iborat inqilobiy armiyaga boş bölgan. Noyabrda Gvadalaxara ş. da I. boşçiligidagi hukumat tuzilgan. Hukumat qulçilikni bekor qilinganligini e'lon qilgan, indeyslarga jamoa yerlarini qaytariş va soliqlarni kamaytiriş haqidagi qonunlarni çiqargan. 1811 y. 17yanv. dainq-ilobiy armiya mağlubiyatga uçragan. I. asirga olinib, sudlanib, otişga hukm qilingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИДАЛЬГО, Идальго-икостилья, Мигель (1753.8.5, Корралехо — 1811.31.7, Чиуауа) — Мексиканинг миллий қаҳрамони; Испанияга қарши миллий озодлик урушига айланган халқ қўзғолони (1810—11) раҳбари. Вальядолид (ҳоз. Морелия) даги Диний семинарияни тугатган, у ерда аввал ўқитувчи, сўнг ректор бўлган. Француз энциклопедистларининг ғояларини тарқатгани учун оддий қишлоқ черкови руҳонийси даражасига туширилган. И. мамлакат мустақиллиги, индейс хал-қининг иқтисодий ва ҳуқуқий аҳволини яхшилаш йўлидаги чиқишларини давом эттирган. И. Долорес ш. да ха-лққа мурожаат қилиб испанларга қарши озодлик урушини бошлашга чақирган («Долорес даъвати») ва деҳқ-он-индейслар, кон ишчилари ва пе-онлардан иборат инқилобий армияга бош бўлган. Ноябрда Гвадалахара ш. да И. бошчилигидаги ҳукумат тузилган. Ҳукумат қулчиликни бекор қилинганлигини эълон қилган, индейсларга жамоа ерларини қайтариш ва солиқларни камайтириш ҳақидаги қонунларни чиқарган. 1811 й. 17янв. даинқ-илобий армия мағлубиятга учраган. И. асирга олиниб, судланиб, отишга ҳукм қилинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.