Idiotiya
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 53–54-b. — ziyouz.com
Idiotiya (yun. idioteia — nodonlik), tentaklik, telbalik — tuğma oligofreniyanknt eng oğir şakli, aql, nutq va tafakkurning mutlaq rivojlanmaganligi b-n ifodalanadi. Ona qornidaligidayoq bola miyasining rivojlanmay qolişi I. ga sabab böladi. Bemorning diqqat-e'tibori beqaror bölib, atrofdagi voqelikni töliq idrok eta olmaydi, odatdagi ta'sirotlarga beradigan javoblari xam nomunosib böladi. Nutq esa ğalati tovuşlar çiqariş yoki ayrim oddiygina sözlarni takrorlayveriş b-n çegaralanadi, atrofdagilarning sözlarini deyarli tuşunmaydi. Harakatlar ham poymapoy, ba'zan esa bir maromdagi oddiy harakatlarni muntazam takrorlayverişdan iborat böladi.
Hissiyot beqaror, oddiy ehtiyojlarning qondirilişi yoki qondirilmasligiga boğliq bölib, bemor salga ğazablanişi, öziga yoki atrofdagilarga nisbatan tajovuz qilişi ham mumkin; u isqirt, toza yoki iflos narsalarning farqiga bormaydi. Bundan taşqari, ularda bir qança jismoniy kamçiliklar ham uçraydi. Bunday bemorlar atrofdagilar (qarindoş-uruğlari, yaqin kişilari va davolaş muassasalari xizmatçilari) nazoratiga va parvarişiga muhtoj böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИДИОТИЯ (юн. idioteia — нодонлик), тентаклик, телбалик — туғма олигофрениянкнт энг оғир шакли, ақл, нутқ ва тафаккурнинг мутлақ ривожланмаганлиги б-н ифодаланади. Она қорнидалигидаёқ бола миясининг ривожланмай қолиши И. га сабаб бўлади. Беморнинг диққат-эътибори беқарор бўлиб, атрофдаги воқеликни тўлиқ идрок эта олмайди, одатдаги таъсиротларга берадиган жавоблари хам номуносиб бўлади. Нутқ эса ғалати товушлар чиқариш ёки айрим оддийгина сўзларни такрорлайвериш б-н чегараланади, атрофдагиларнинг сўзларини деярли тушунмайди. Ҳаракатлар ҳам поймапой, баъзан эса бир маромдаги оддий ҳаракатларни мунтазам такрорлайверишдан иборат бўлади.
Ҳиссиёт беқарор, оддий эҳтиёжларнинг қондирилиши ёки қондирилмаслигига боғлиқ бўлиб, бемор салга ғазабланиши, ўзига ёки атрофдагиларга нисбатан тажовуз қилиши ҳам мумкин; у исқирт, тоза ёки ифлос нарсаларнинг фарқига бормайди. Бундан ташқари, уларда бир қанча жисмоний камчиликлар ҳам учрайди. Бундай беморлар атрофдагилар (қариндош-уруғлари, яқин кишилари ва даволаш муассасалари хизматчилари) назоратига ва парваришига муҳтож бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.