Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Ignaterililar

    Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 47-b. — ziyouz.com

    Ignaterililar (Echinodermata) -umurtqasiz hayvonlar tipi. Tanasining uzunligi bir neça mm dan 5 m gaça, yulduz, bodring, dumaloq va b. şaklda. Voyaga yetgan I. tanasi odatda 5 nurlik simmetriyaga ega. Skeleti ohak plastin-kalardan va köpinça tanasi yuzasiga börtib çiqib turadigan ohaq pixlar, ya'ni ignalardan iborat. I. da ambu-l a kral sistema böladi. Bu sistema suv b-n tölgan nayçalardan taşkil topgan. Nayçalar harakatlaniş organlari — juda köp ambulakral oyoqçalar b-n boğlangan. I. ning ayrim sinflarida bu oyokçalar paypaslagiçlarga öxşaş bölib, nafas oliş, qisman tuyğu vazifasini bajaradi. I. ning tana böşliği ikkilamçi. Asosan, jinsiy yöl b-n köpayadi. Liçinkasi dipleurula deyiladi. Metamorfoz orqali rivojlanadi. Ösimlik, detrit, mayda hayvonlar b-n oziklanadi. Şuningdek, dengiz yulduzlari, baliqlar, mollyuskalar, yirik qisqiçbaqasimonlar va b. hayvonlar b-n oziklanib, bir-munça ziyon keltiradi. 6 mingtaça turi ma'lum, asosan, suvi juda şör dengizlarda yaşaydi. 5 sinf (dengiz yulduzlari, ofiuralar, dengiz tipratikanlari, dengiz bordinglari (goloturiyalar), dengiz nilufarlari) ga bölinadi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ИГНАТЕРИЛИЛАР (Echinodermata) -умуртқасиз ҳайвонлар типи. Танасининг узунлиги бир неча мм дан 5 м гача, юлдуз, бодринг, думалоқ ва б. шаклда. Вояга етган И. танаси одатда 5 нурлик симметрияга эга. Скелети оҳак пластин-калардан ва кўпинча танаси юзасига бўртиб чиқиб турадиган оҳақ пихлар, яъни игналардан иборат. И. да амбу-л а крал система бўлади. Бу система сув б-н тўлган найчалардан ташкил топган. Найчалар ҳаракатланиш органлари — жуда кўп амбулакрал оёқчалар б-н боғланган. И. нинг айрим синфларида бу оёкчалар пайпаслагичларга ўхшаш бўлиб, нафас олиш, қисман туйғу вазифасини бажаради. И. нинг тана бўшлиғи иккиламчи. Асосан, жинсий йўл б-н кўпаяди. Личинкаси диплеурула дейилади. Метаморфоз орқали ривожланади. Ўсимлик, детрит, майда ҳайвонлар б-н озикланади. Шунингдек, денгиз юлдузлари, балиқлар, моллюскалар, йирик қисқичбақасимонлар ва б. ҳайвонлар б-н озикланиб, бир-мунча зиён келтиради. 6 мингтача тури маълум, асосан, суви жуда шўр денгизларда яшайди. 5 синф (денгиз юлдузлари, офиуралар, денгиз типратиканлари, денгиз бординглари (голотуриялар), денгиз нилуфарлари) га бўлинади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.