Ikki fuqarolik
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 92–93-b. — ziyouz.com
Ikki fuqarolik IKKI FUQAROLIK, bipatridlar — ayni bir vaqtda 2 va undan ortiq davlat fuqaroligiga mansublik. 2 fuqarolik quyidagi hollarda yuzaga keladi: 1) farzand fuqaroligini belgilaşda «qon huquqi», ya'ni qaysi davlat hududida tuğilişidan qat'i nazar, ota-onasi qaysi davlat fuqarosi bölsa, şu davlatning fuqarosi bölişlik qoidasi qöllanadigan davlat fuqarolaridan farzand tuğilgan vaqtda; «yurt huquqi», ya'ni ota-onasi fuqaroligidan qat'i nazar, qaysi davlat hududida tuğilsa, şu davlat fuqarosi bölişlik qoidasini qöllanadigan davlat hududida farzand tu-ğilgan paytda; 2) ayol kişi ajnabiy şaxs b-n nikohda bölgan paytda — agar uning mamlakati qonunçiligiga binoan u nikohsan ötganidan söng fuqarolikdan çiqarilmasa, erining mamlakati qonunçiligiga binoan esa ayolni öz-özidan fuqarolikka qabul qilsa; 3) fuqarolik boşqa davlat fuqaroligiga özgartirilgan paytda — agar fuqarolikka qabul qilgan davlatning fuqarolikni özgartiriş uçun oldindan roziligi olinmagan bölsa. Xalqaro huquqsa 2 fuqarolik munosabati b-n yuzaga keladigan masalalar böyiça yagona, hamma tan olgan tartib belgilanmagan. Umuman, aksariyat davlatlar 2 fuqarolikka salbiy munosabatdadir. 1930 y. Gaaga kon-vensiyasida 2 fuqarolikni kamaytiriş va tan olmaslik haqidagi xalqaro tamoyil mustahkamlangan. Umum e'tirof etgan qoidaga köra, har bir şaxs faqat bir davlatning fuqarosi böla oladi.
Özbekiston Respublikasining Fuqarolik töğrisidagi qonuniga (1992 y. 2 iyul) binoan, yagona fuqarolik joriy qilingan. Özbekistonda yaşovçi har bir şaxs fuqarolik huquqiga ega. Heç kim fuqarolikdan yoki fuqarolikni özgartiriş huquqidan mahrum etilişi mumkin emas. Yagona fuqarolik: a) davlatning yaxlitligini; b) barça fuqarolar bir xil huquqiy maqomga ega ekanligini; v) barça fuqarolar teng huquqligi va ularning qonuniy manfaatlari davlat tomonidan muhofaza qilinişini anglatadi. Şaxs 2 yoki undan ortiq fuqarolikka ega bölgan taqdirda, u qaysi mamlakat] b-n eng köp uzviy boğlangan bölsa,: uning uçun öşa mamlakat xuquqi şaxsiy qonun hisoblanadi. Fuqaroligi bölmagan şaxs qaysi mamlakatda doimiy yaşab turgan bölsa, öşa mamlakat huquqi uning şaxsiy qonuni hisoblanadi (FK, 1168-modda).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИККИ ФУҚАРОЛИК, бипатридлар — айни бир вақтда 2 ва ундан ортиқ давлат фуқаролигига мансублик. 2 фуқаролик қуйидаги ҳолларда юзага келади: 1) фарзанд фуқаролигини белгилашда «қон ҳуқуқи», яъни қайси давлат ҳудудида туғилишидан қатъи назар, ота-онаси қайси давлат фуқароси бўлса, шу давлатнинг фуқароси бўлишлик қоидаси қўлланадиган давлат фуқароларидан фарзанд туғилган вақтда; «юрт ҳуқуқи», яъни ота-онаси фуқаролигидан қатъи назар, қайси давлат ҳудудида туғилса, шу давлат фуқароси бўлишлик қоидасини қўлланадиган давлат ҳудудида фарзанд ту-ғилган пайтда; 2) аёл киши ажнабий шахс б-н никоҳда бўлган пайтда — агар унинг мамлакати қонунчилигига биноан у никоҳцан ўтганидан сўнг фуқароликдан чиқарилмаса, эрининг мамлакати қонунчилигига биноан эса аёлни ўз-ўзидан фуқароликка қабул қилса; 3) фуқаролик бошқа давлат фуқаролигига ўзгартирилган пайтда — агар фуқароликка қабул қилган давлатнинг фуқароликни ўзгартириш учун олдиндан розилиги олинмаган бўлса. Халқаро ҳуқуқца 2 фуқаролик муносабати б-н юзага келадиган масалалар бўйича ягона, ҳамма тан олган тартиб белгиланмаган. Умуман, аксарият давлатлар 2 фуқароликка салбий муносабатдадир. 1930 й. Гаага кон-венциясида 2 фуқароликни камайтириш ва тан олмаслик ҳақидаги халқаро тамойил мустаҳкамланган. Умум эътироф этган қоидага кўра, ҳар бир шахс фақат бир давлатнинг фуқароси бўла олади.
Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик тўғрисидаги қонунига (1992 й. 2 июль) биноан, ягона фуқаролик жорий қилинган. Ўзбекистонда яшовчи ҳар бир шахс фуқаролик ҳуқуқига эга. Ҳеч ким фуқароликдан ёки фуқароликни ўзгартириш ҳуқуқидан маҳрум этилиши мумкин эмас. Ягона фуқаролик: а) давлатнинг яхлитлигини; б) барча фуқаролар бир хил ҳуқуқий мақомга эга эканлигини; в) барча фуқаролар тенг ҳуқуқлиги ва уларнинг қонуний манфаатлари давлат томонидан муҳофаза қилинишини англатади. Шахс 2 ёки ундан ортиқ фуқароликка эга бўлган тақдирда, у қайси мамлакат] б-н энг кўп узвий боғланган бўлса,: унинг учун ўша мамлакат хуқуқи шахсий қонун ҳисобланади. Фуқаролиги бўлмаган шахс қайси мамлакатда доимий яшаб турган бўлса, ўша мамлакат ҳуқуқи унинг шахсий қонуни ҳисобланади (ФК, 1168-модда).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.