Ikki jism masalasi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 89-b. — ziyouz.com
Ikki jism masalasi - butun olam tortişiş qonunita muvofiq, bir-biriga boğliq ikki jismning harakati haqidagi masala. Bunda moddiy nukta deb hisoblanadigan şu jismlardan birining ikkinçisiga nisbatan harakati tekşiriladi. Ikki jismning özaro tortişişi natijasida biri ikkinçisiga nisbatan aylana, ellips, parabola yoki giperbola böylab harakatlanadi. Yuqoridagi differensial tenglamani integrallab, const ni hosil qiliş mumkin. Demak, m ning M atrofida aylaniş jarayonida uning radius-vektori vaqt birligida çizgan yuzasi özgarmaydi. I. j. m.ni yeçişda Kepler ning uçinçi qonuni keltirib çiqariladi. I. j. m. yeçimlari osmon jismlarining harakatini taqribiy hisoblaşda qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИККИ ЖИСМ МАСАЛАСИ - бутун олам тортишиш қонунита мувофиқ, бир-бирига боғлиқ икки жисмнинг ҳаракати ҳақидаги масала. Бунда моддий нукта деб ҳисобланадиган шу жисмлардан бирининг иккинчисига нисбатан ҳаракати текширилади. Икки жисмнинг ўзаро тортишиши натижасида бири иккинчисига нисбатан айлана, эллипс, парабола ёки гипербола бўйлаб ҳаракатланади. Юқоридаги дифференциал тенгламани интеграллаб, const ни ҳосил қилиш мумкин. Демак, m нинг М атрофида айланиш жараёнида унинг радиус-вектори вақт бирлигида чизган юзаси ўзгармайди. И. ж. м.ни ечишда Кеплер нинг учинчи қонуни келтириб чиқарилади. И. ж. м. ечимлари осмон жисмларининг ҳаракатини тақрибий ҳисоблашда қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.