Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Ikkilamçi elektron emissiya

    Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 95-b. — ziyouz.com

    Ikkilamçi elektron emissiya — elektronlar b-n bombardimon qilinganda qattiq va suyuq jismlar sirtidan elektronlarning otilib çiqişi. Nemis fiziklari Austin va G. Ştarke kaşf qilgan. Jismni bombardimon qiluvçi elektronlarni birlamçi, sirtdan çiqayotganlarini ikkilamçi elektronlar deyiladi. I.e.e. natijasida elastik qaytgan, plastik qaytgan va qaqiqiy (qattiq jismdan urib çiqarilgan) ikkilamçi elektronlar çiqadi. Elastik kaytgan elektronlar energiyasi birlamçi kaytgan elektronlar energiyasiga teng. Qattiq jismdan urib çiqarilgan elektronlarning energiyasi (50 eV dan) kiçik, plastik qaytganlariniki esa (50 eV dan) katta. Tula I.e.e. koeffitsiyenta o elastik qaytgan elektronlar koeffitsiyenti g, plastik qaytgan elektronlar koeffitsiyenti t| va haqi-qiy ikkilamçi elektronlar koeffitsiyenti 5 yiğindisidan iborat. Bu koeffitsiyentlar qattiq jism turiga, sirtining tuzilişiga, agregat holati va t-rasiga, elektronlar energiyasi va sirtga tuşiş burçagiga boğliq. I.e.e. ikki turga bölinadi: potensial va kinetik elektron emissiya. I.e.e. koeffitsiyenti u potensial ion-elektron emissiya koeffitsiyenti up va kinetik ion-elektron emissiya koeffitsiyenti uk dan iborat. Potensial ion-elektron emissiya ion energiyasi kiçik {YEXKeV) bölganda ham röy beradi. Kinetik ionelektron emissiya ma'lum çegara energiya Yeg dan boşlanadi. uk qiymati £ga çiziqli boğlangan. Yeg qiymati ion va metall turiga boğliq. Volfram uçun £=1,5 KeV. Köpçilik elektrovakuum asboblarda elektronlar oqimini kuçaytiriş uçun (foto-elektron kuçaytirgiç, tasvir kuçaytirgiç), axborot yozişda (elektron-nurli asboblar) I.e.e. hodi-sasidan foydalaniladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ИККИЛАМЧИ ЭЛЕКТРОН ЭМИССИЯ — электронлар б-н бомбардимон қилинганда қаттиқ ва суюқ жисмлар сиртидан электронларнинг отилиб чиқиши. Немис физиклари Аустин ва Г. Штарке кашф қилган. Жисмни бомбардимон қилувчи электронларни бирламчи, сиртдан чиқаётганларини иккиламчи электронлар дейилади. И.э.э. натижасида эластик қайтган, пластик қайтган ва қақиқий (қаттиқ жисмдан уриб чиқарилган) иккиламчи электронлар чиқади. Эластик кайтган электронлар энергияси бирламчи кайтган электронлар энергиясига тенг. Қаттиқ жисмдан уриб чиқарилган электронларнинг энергияси (50 эВ дан) кичик, пластик қайтганлариники эса (50 эВ дан) катта. Тула И.э.э. коэффициента о эластик қайтган электронлар коэффициенти г, пластик қайтган электронлар коэффициенти т| ва ҳақи-қий иккиламчи электронлар коэффициенти 5 йиғиндисидан иборат. Бу коэффициентлар қаттиқ жисм турига, сиртининг тузилишига, агрегат ҳолати ва т-расига, электронлар энергияси ва сиртга тушиш бурчагига боғлиқ. И.э.э. икки турга бўлинади: потенциал ва кинетик электрон эмиссия. И.э.э. коэффициенти у потенциал ион-электрон эмиссия коэффициенти уп ва кинетик ион-электрон эмиссия коэффициенти ук дан иборат. Потенциал ион-электрон эмиссия ион энергияси кичик {ЕХКэВ) бўлганда ҳам рўй беради. Кинетик ионэлектрон эмиссия маълум чегара энергия Ег дан бошланади. ук қиймати £га чизиқли боғланган. Ег қиймати ион ва металл турига боғлиқ. Вольфрам учун £=1,5 КэВ. Кўпчилик электровакуум асбобларда электронлар оқимини кучайтириш учун (фото-электрон кучайтиргич, тасвир кучайтиргич), ахборот ёзишда (электрон-нурли асбоблар) И.э.э. ҳоди-сасидан фойдаланилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.