Ikkilamçi oğizlilar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 94–95-b. — ziyouz.com
Ikkilamçi oğizlilar (Deute-rostomia) — ikki yonlama simmetriyali hayvonlar (Bilateria) kenja böli-mi, birlamçi oğizlilarning aksi. Bir xil nazariyalarga qaraganda birlamçi oğizlilar va I.o. biri ikkinçisidan mustaqil holda radial simmetriyali hayvonlardan kelib çiqqan, boşqa xil nazariyalarga binoan birlamçi va I.o.ning umumiy ajdodi tuban çuvalçanglar (skoletsidlar)ga öxşaş bölgan. I.o. ikkilamçi (selom) tana böşliğiga ega hayvonlar bölib, ontogenezda ularning birlamçi ogzi (blastopor) örnida anal teşik vujudga keladi, haqiqiy, ya'ni ikkilamçi oğiz esa murtakning old tomonida paydo böladi. Mezodermaning birlamçi içakdan ajralib çiqişi b-n I.o. birlamçi oğizlilardan farq qiladi. Tuban I.o.ning tuxumi radial yönalişda maydalanadi. I.o.ga çalaxordalilar, ignaterililar va xordalilar kiradi. Ba'zan I.o.ga kiljağlilar ham kiri-tiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИККИЛАМЧИ ОҒИЗЛИЛАР (Deute-rostomia) — икки ёнлама симметрияли ҳайвонлар (Bilateria) кенжа бўли-ми, бирламчи оғизлиларнинг акси. Бир хил назарияларга қараганда бирламчи оғизлилар ва И.о. бири иккинчисидан мустақил ҳолда радиал симметрияли ҳайвонлардан келиб чиққан, бошқа хил назарияларга биноан бирламчи ва И.о.нинг умумий аждоди тубан чувалчанглар (сколецидлар)га ўхшаш бўлган. И.о. иккиламчи (целом) тана бўшлиғига эга ҳайвонлар бўлиб, онтогенезда уларнинг бирламчи огзи (бластопор) ўрнида анал тешик вужудга келади, ҳақиқий, яъни иккиламчи оғиз эса муртакнинг олд томонида пайдо бўлади. Мезодерманинг бирламчи ичакдан ажралиб чиқиши б-н И.о. бирламчи оғизлилардан фарқ қилади. Тубан И.о.нинг тухуми радиал йўналишда майдаланади. И.о.га чалахордалилар, игнатерилилар ва хордалилар киради. Баъзан И.о.га килжағлилар ҳам кири-тилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.