Ikkilamçi xom aşyo
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 95-b. — ziyouz.com
Ikkilamçi xom aşyo IKKILAMÇI XOM AŞYO, ikkilamçi resurelar— dastlabki töliq foydalaniş (eskiriş)dan söng i.ç.da asosiy xom aşyo tarzida qayta işlatilişi mumkin bölgan materi -allar va buyumlar, i.ç. va maişiy is-te'mol çiqindilari. Ularning eng muhimlari: temir-tersaklar, qora, rangli va kimmatbaho metallar çiqindilari; işlatilgan surkov moylari, yaroqsiz detallar, qoğoz qiyqimlari va makulatura, töqimaçilik buyumlari, laxtaklar, tözigan avtomobil şinalari va b. Çiqindilarning bir qismidan qayta işlovsiz, ikkinçi qismidan qayta işlovdan söng foydalaniladi. I.x.a.dan foydalaniş katta iqtisodiy samara beradi. Mas, temirtersak qoldiğini töplaş va qay-ta işlaş metallni rudadan işlab çiqarişga qaraganda 25 marta arzonga tuşadi. Resurelar çeklangan şaroitlarda qöşimça resurelar manbai bölgan I.x.a.dan foydalaniş i.ç. samadorligini oşirişda ğoyat zarur va iqtisodiy maqsadga muvofiq hisoblanadi. Özbekistonda I.x.a.ni yigiş, tayyorlaş, saralaş, dastlabki işlov beriş b-n şuğullanadigan ixtisoslaştirilgan taşkilotlar taşkil qilingan. Bekobod ş.dagi metallurgiya z-di töplangan çiqindi temir-tersaklar bazasida işlaydi.
Qodirjon Yusupov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИККИЛАМЧИ ХОМ АШЁ, иккиламчи ресурелар— дастлабки тўлиқ фойдаланиш (эскириш)дан сўнг и.ч.да асосий хом ашё тарзида қайта ишлатилиши мумкин бўлган матери -аллар ва буюмлар, и.ч. ва маиший ис-теъмол чиқиндилари. Уларнинг энг муҳимлари: темир-терсаклар, қора, рангли ва кимматбаҳо металлар чиқиндилари; ишлатилган сурков мойлари, яроқсиз деталлар, қоғоз қийқимлари ва макулатура, тўқимачилик буюмлари, лахтаклар, тўзиган автомобиль шиналари ва б. Чиқиндиларнинг бир қисмидан қайта ишловсиз, иккинчи қисмидан қайта ишловдан сўнг фойдаланилади. И.х.а.дан фойдаланиш катта иқтисодий самара беради. Мас, темиртерсак қолдиғини тўплаш ва қай-та ишлаш металлни рудадан ишлаб чиқаришга қараганда 25 марта арзонга тушади. Ресурелар чекланган шароитларда қўшимча ресурелар манбаи бўлган И.х.а.дан фойдаланиш и.ч. самадорлигини оширишда ғоят зарур ва иқтисодий мақсадга мувофиқ ҳисобланади. Ўзбекистонда И.х.а.ни йигиш, тайёрлаш, саралаш, дастлабки ишлов бериш б-н шуғулланадиган ихтисослаштирилган ташкилотлар ташкил қилинган. Бекобод ш.даги металлургия з-ди тўпланган чиқинди темир-терсаклар базасида ишлайди.
Қодиржон Юсупов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.