Iksod kanalar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 107–108-b. — ziyouz.com
Iksod kanalar (Ixodidae) - parazit kanalar oilasi. Oç I. k. ning kat-taligi 1—10 mm. Tanasi elastik kutikula b-n qoplangan. Oziklanganda kutikulasi çöziliş xususiyatiga ega. 1000 ga yaqin turi bor. Antarktidadan taşqari hamma qit'alarda, ayniqsa tropik va subtropik mintaqalarda, Örta Osiyoda esa Hyalomma, Ornithodorus va b. uruğlarining turlari keng tarqalgan. Yovvoyi va uy hayvonlarining qonini söradi. Bir qança turlari odamlarga ham yopişadi. I. k. odamlari kana ensefaliti, tulyaremiya; q. x. xayvonlarida piraplazmoz va b. infeksi-on kasalliklarning qözğatuvçilarini tarqatadi. I.k. dan it kanasi (Ixodes ricinus), tayga kanasi (I. persulcatus) şim. mintaqalarda keng tarqalgan xav-fli parazitlar bölib, Örta Osiyoda uç-ramaydi. Voyaga yetgan kanalar — yirik hayvonlarning qonini söradi; liçinkalari mayda sut emizuvçilardan kemiruvçilarga va quşlarga yopişib parazitlik qilib yaşaydi. I. k. 10 min-gga yaqin, tropik mintakada uçraydigan ayrim turlari 30 mingtagaça tu-xum qöyadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИКСОД КАНАЛАР (Ixodidae) - паразит каналар оиласи. Оч И. к. нинг кат-талиги 1—10 мм. Танаси эластик кутикула б-н қопланган. Озикланганда кутикуласи чўзилиш хусусиятига эга. 1000 га яқин тури бор. Антарктидадан ташқари ҳамма қитъаларда, айниқса тропик ва субтропик минтақаларда, Ўрта Осиёда эса Hyalomma, Ornithodorus ва б. уруғларининг турлари кенг тарқалган. Ёввойи ва уй ҳайвонларининг қонини сўради. Бир қанча турлари одамларга ҳам ёпишади. И. к. одамлари кана энцефалити, туляремия; қ. х. хайвонларида пираплазмоз ва б. инфекци-он касалликларнинг қўзғатувчиларини тарқатади. И.к. дан ит канаси (Ixodes ricinus), тайга канаси (I. persulcatus) шим. минтақаларда кенг тарқалган хав-фли паразитлар бўлиб, Ўрта Осиёда уч-рамайди. Вояга етган каналар — йирик ҳайвонларнинг қонини сўради; личинкалари майда сут эмизувчилардан кемирувчиларга ва қушларга ёпишиб паразитлик қилиб яшайди. И. к. 10 мин-гга яқин, тропик минтакада учрайдиган айрим турлари 30 мингтагача ту-хум қўяди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.