Ildiz taraladigan qatlam
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 110–111-b. — ziyouz.com
Ildiz taraladigan qatlam — ösimlik ildiz tarmoği joylaşgan tuproq qatlami. Q.x. da ekiladigan bir yillik ösimliklar ildizining asosiy qismi (80% ga yaqini) haydalma, ba'zan esa haydalma osti qatlam (60—80 sm) da tarqaladi. Şuning uçun beriladigan öğitlar faqat haydalma qatlamga solinadi. Suv beriş meyorlarini hisoblaşda ğöza vegetatsiyasining birinçi davri (meva tugişgaça) uçun avtomorf tuproqlarda 70 sm, meva tugiş davri uçun esa 100 sm çu-qurlik I.t.q. deb olinadi. Dukkakli ekinlardan beda ildizi tuproqqa 7— 10 m va undan ortiq kirib boradi. Meva daraxtlaridan olmaning ildizi qalin qavatli böz tuproq yerlarda 6 m çuqurlikkaça, tarqaliş doirasi esa 12 m dan ortadi, ildiz taraliş doirasi şox-şabbalar doirasidan 1,5—2 marta katta böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИЛДИЗ ТАРАЛАДИГАН ҚАТЛАМ — ўсимлик илдиз тармоғи жойлашган тупроқ қатлами. Қ.х. да экиладиган бир йиллик ўсимликлар илдизининг асосий қисми (80% га яқини) ҳайдалма, баъзан эса ҳайдалма ости қатлам (60—80 см) да тарқалади. Шунинг учун бериладиган ўғитлар фақат ҳайдалма қатламга солинади. Сув бериш меъёрларини ҳисоблашда ғўза вегетациясининг биринчи даври (мева тугишгача) учун автоморф тупроқларда 70 см, мева тугиш даври учун эса 100 см чу-қурлик И.т.қ. деб олинади. Дуккакли экинлардан беда илдизи тупроққа 7— 10 м ва ундан ортиқ кириб боради. Мева дарахтларидан олманинг илдизи қалин қаватли бўз тупроқ ерларда 6 м чуқурликкача, тарқалиш доираси эса 12 м дан ортади, илдиз таралиш доираси шох-шаббалар доирасидан 1,5—2 марта катта бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.