Ilya Iliç Meçnikov
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 475–476-b. — ziyouz.com
Meçnikov Ilya Iliç (1845.3.5, Xarkov viloyati — 1916.2.7, Parij) — rus biologi, qiyosiy patologiya, eva-lyutsion embriologiya va immunologiya asosçilaridan. Peterburg FA muxbir a'zosi (1883), faxriy a'zosi (1902). M. L. Paster vafotidan söng Parijdagi Paster in-tini boşqargan(1888). N. F. Gamaleya b-n hamkorlikda Rossiyada dastlabki bakteriologiya st-yasini taşkil etgan (1886) va hamkasblari b-n birga saramas, qaytalama terlama, tovuq vabosi va qöylarning quydirgi kasalliklari ustida izlanişlar olib bordi. «Yuqumli kasalliklarga bardoşlilik» asari (1901) b-n immunitetnyant fagotsitar nazariyasini yaratdi. Köp hujayrali organizmlarning kelib çiqiş nazariyasini işlab çiqqan. U dengiz yulduzi liçinkalari yot omillarni örab olib yutib yuborişini kuzatadi va fagotsitoz hodisasini kaşf etdi (1883). M. hayotining keyingi davrida qariş va ölim muammolarini örgangan. «Ortobioz» yoki «Töğri yaşaş», şuningdek, «Odam tabiati töğrisida etyudlar» kitobida soglom va uzoq yaşaş uçun sutqatiq mahsulotlarini köp içib turiş lozimligini uqtirgan va qatiq tayyorlaşning («bolgar tayoqçalari» yordamida) yangi usulini yaratdi. Asarlari qarilik muammolariga bagişlangan. Nobel mukofoti laureati (1908, P. Erlix b-n hamkorlikda).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕЧНИКОВ Илья Ильич (1845.3.5, Харьков вилояти — 1916.2.7, Париж) — рус биологи, қиёсий патология, эва-люцион эмбриология ва иммунология асосчиларидан. Петербург ФА мухбир аъзоси (1883), фахрий аъзоси (1902). М. Л. Пастер вафотидан сўнг Париждаги Пастер ин-тини бошқарган(1888). Н. Ф. Гамалея б-н ҳамкорликда Россияда дастлабки бактериология ст-ясини ташкил этган (1886) ва ҳамкасблари б-н бирга сарамас, қайталама терлама, товуқ вабоси ва қўйларнинг қуйдирги касалликлари устида изланишлар олиб борди. «Юқумли касалликларга бардошлилик» асари (1901) б-н иммунитетнянт фагоцитар назариясини яратди. Кўп ҳужайрали организмларнинг келиб чиқиш назариясини ишлаб чиққан. У денгиз юлдузи личинкалари ёт омилларни ўраб олиб ютиб юборишини кузатади ва фагоцитоз ҳодисасини кашф этди (1883). М. ҳаётининг кейинги даврида қариш ва ўлим муаммоларини ўрганган. «Ортобиоз» ёки «Тўғри яшаш», шунингдек, «Одам табиати тўғрисида этюдлар» китобида соглом ва узоқ яшаш учун сутқатиқ маҳсулотларини кўп ичиб туриш лозимлигини уқтирган ва қатиқ тайёрлашнинг («болгар таёқчалари» ёрдамида) янги усулини яратди. Асарлари қарилик муаммоларига багишланган. Нобель мукофоти лауреати (1908, П. Эрлих б-н ҳамкорликда).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.