Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Ilya Yefimoviç Repin

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 167-b. — ziyouz.com

    Repin Ilya Yefimoviç [1844.24.7 (5.8), Çuguyev, hoz. Xarkov viloyati — 1930.29.9, Kuokkala, Finlyandiya, hoz. Leningrad viloyatidagi Repino] — rus rassomi, 19-a. realistik san'atining yirik namoyandasi. Peterburg BAda öqigan (1864—71; 1894—1907 y.lar dare bergan, 1898—99 y.lar rektor). Rossiya böylab va çet ellarga bir neça bor sayohat qilgan. 1878 y.dan peredvijniklar safida. R.ga öqiş davrida I. Kramskoy, tanqidçi V. Stasovlar kuçli ta'sir körsatgan; inqilobiy demokratlar estetikasi b-n tanişgan R.uning ongli tarafdorlaridan biriga aylandi. R. ijodi özining xalqçilligi, insonparvarligi yuksak ğoyaviyligi va mahorati b-n ajralib turadi. R.dagi kuzatuvçanlik va jöşqinlik, holat, imoişoralardan obrazlarning x,issiy tasvirlaşda moqirona qöllaş uning asarlarida közga taşlanadi. Köp qirrali ijodi (portret, janrli va tarixiy kartinalar, ofort, litografiya, kiçik rasmlar)da öz davrining qarama-qarşiliklauşi aks ettirdi, xalqning maşaqqatli turmuşi, qudratini tasvirladi: «Burlaklar Volga böyida» (1870—73, Rus muzeyida), «Tavbadan boş tortiş» (1879—85) va «Kutmagandilar» (1884— har ikkalasi ham Tretyakov galereyasida); «Zaporojyeliklar turk sultoniga xat yozişmoqda» (1878—91), «Malika Sofya» (1879), «Ivan Grozniy va uning öğli Ivan» (1885) kabi asarlarida tarixiy voqealar ta'sirçan ifodalangan; portretlarvda jamiyatdagi turli kişilarning kuçli ijtimoiy va psixologik xarakteristikasi, yorqin tipik obrazlari yaratilgan: «V. Stasov» (1873), «A. F. Pisemskiy» (1880), «M. P. Musorgskiy» (1881), «L. N. Tolstoy» (1887), «I. P. Pavlov» (1924) va b. Şuningdek, R. ning kjsak mahorati grafikada ham namoyon böldi («Qizaloq Ada», 1882; «Neva prospekta», 1887 va b.), rassom qalami naturani uning bor jozibasi b-n bera olgan. R. memorial muzeyi bor (1940). Sankt-Peterburgdagi Rassomlik, haykaltaroşlik va me'morlik in-tiga R. nomi berilgan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    РЕПИН Илья Ефимович [1844.24.7 (5.8), Чугуев, ҳоз. Харьков вилояти — 1930.29.9, Куоккала, Финляндия, ҳоз. Ленинград вилоятидаги Репино] — рус рассоми, 19-а. реалистик санъатининг йирик намояндаси. Петербург БАда ўқиган (1864—71; 1894—1907 й.лар даре берган, 1898—99 й.лар ректор). Россия бўйлаб ва чет элларга бир неча бор саёҳат қилган. 1878 й.дан передвижниклар сафида. Р.га ўқиш даврида И. Крамской, танқидчи В. Стасовлар кучли таъсир кўрсатган; инқилобий демократлар эстетикаси б-н танишган Р.унинг онгли тарафдорларидан бирига айланди. Р. ижоди ўзининг халқчиллиги, инсонпарварлиги юксак ғоявийлиги ва маҳорати б-н ажралиб туради. Р.даги кузатувчанлик ва жўшқинлик, ҳолат, имоишоралардан образларнинг х,иссий тасвирлашда моқирона қўллаш унинг асарларида кўзга ташланади. Кўп қиррали ижоди (портрет, жанрли ва тарихий картиналар, офорт, литография, кичик расмлар)да ўз даврининг қарама-қаршиликлауши акс эттирди, халқнинг машаққатли турмуши, қудратини тасвирлади: «Бурлаклар Волга бўйида» (1870—73, Рус музейида), «Тавбадан бош тортиш» (1879—85) ва «Кутмагандилар» (1884— ҳар иккаласи ҳам Третьяков галереясида); «Запорожьеликлар турк султонига хат ёзишмоқда» (1878—91), «Малика Софья» (1879), «Иван Грозний ва унинг ўғли Иван» (1885) каби асарларида тарихий воқеалар таъсирчан ифодаланган; портретларвда жамиятдаги турли кишиларнинг кучли ижтимоий ва психологик характеристикаси, ёрқин типик образлари яратилган: «В. Стасов» (1873), «А. Ф. Писемский» (1880), «М. П. Мусоргский» (1881), «Л. Н. Толстой» (1887), «И. П. Павлов» (1924) ва б. Шунингдек, Р. нинг кжсак маҳорати графикада ҳам намоён бўлди («Қизалоқ Ада», 1882; «Нева проспекта», 1887 ва б.), рассом қалами натурани унинг бор жозибаси б-н бера олган. Р. мемориал музейи бор (1940). Санкт-Петербургдаги Рассомлик, ҳайкалтарошлик ва меъморлик ин-тига Р. номи берилган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.