Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Ingibitorlar

    Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 162-b. — ziyouz.com

    Ingibitorlar (lot. inhibeo -töxtataman, uşlab turaman), biologiyada — tirik organizmda, şuningdek, hujayrasiz sistemalarda fermentlar faolligini susaytiradigan moddalar. I.ning tabiiy va sintetik xillari bor. Organizmda moddalar almaşinuvi mahsulotlari tabiiy I. va-zifasini ötaşi mumkin. Fermentlarning katalitik ta'sirini örganiş, oqsillar funksional guruhlarining tabiati hamda moddalar almaşinuvida har xil fermentativ jarayenlarning ahamiyatini aniqlaş maqsadida I. köp işlatiladi. I. katta amaliy ahamiyatga ega. Mas, zararkunanda haşarotlar va begona ötlarga qarşi kuraşda foydalaniladigan zaharli kimyoviy moddalarning samarasi bu moddalarning za-rarkunandalar hayoti uçun muhim bölgan jarayonlarni susaytirişi b-n boğliq. Ba'zi dorilarning ta'sir etiş mexa-nizmi ham ularning organizmdagi fermentativ reaksiyalarni töxtatişiga asoslangan. Kengroq ma'noda «I.» termini murakkab jarayonlarni tuxtatuvçi yoki susaytiruvçi moddalarni ifodalaş uçun işlatiladi (mas, ösimliklarning ösiş ingibitorlari, korroziya ingibitorlari, kimyoviy ingibitorlar).

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ИНГИБИТОРЛАР (лот. inhibeo -тўхтатаман, ушлаб тураман), биологияда — тирик организмда, шунингдек, ҳужайрасиз системаларда ферментлар фаоллигини сусайтирадиган моддалар. И.нинг табиий ва синтетик хиллари бор. Организмда моддалар алмашинуви маҳсулотлари табиий И. ва-зифасини ўташи мумкин. Ферментларнинг каталитик таъсирини ўрганиш, оқсиллар функционал гуруҳларининг табиати ҳамда моддалар алмашинувида ҳар хил ферментатив жараенларнинг аҳамиятини аниқлаш мақсадида И. кўп ишлатилади. И. катта амалий аҳамиятга эга. Мас, зараркунанда ҳашаротлар ва бегона ўтларга қарши курашда фойдаланиладиган заҳарли кимёвий моддаларнинг самараси бу моддаларнинг за-раркунандалар ҳаёти учун муҳим бўлган жараёнларни сусайтириши б-н боғлиқ. Баъзи дориларнинг таъсир этиш меха-низми ҳам уларнинг организмдаги ферментатив реакцияларни тўхтатишига асосланган. Кенгроқ маънода «И.» термини мураккаб жараёнларни тухтатувчи ёки сусайтирувчи моддаларни ифодалаш учун ишлатилади (мас, ўсимликларнинг ўсиш ингибиторлари, коррозия ингибиторлари, кимёвий ингибиторлар).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.