Inkubatsiya
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 198–199-b. — ziyouz.com
Inkubatsiya — (lot. incubatio — tuxum bosiş) — 1) parrandaçilikda — inkubatorlarda parranda tuxumidan jöja oçiriş. Misr va Şarqiy Osiyoda qadimdan, Yevropada 14-a.dan ma'lum. 19- a. oxiri — 20-a. boşlaridan Yevropa va AQŞda amalda keng qöllanildi, 20-a. ning örtalaridan uy parrandalarini kupaytirişning asosiy usuliga aylandi. Hoz. zamonaviy parrandaçilikda yil böyi davom etadi. Uy parrandalarining hamma turlari tuxumlaridan I. yöli b-n jöja oçiriş mumkin. Asosan, inkubatorparrandaçilik st-yalarida, parrandaçilik f-kalari, şuningdek, xonadonlarda I.dan foydalaniladi. Uruğlangan, nuqsonsiz, serpuşt parran-dadan olingan 5—8 sutkalik va 8—12° haroratda saklangan, toza, usti silliq, ovoskopda tekşirilgan tuxumlar I. uçun yarokli böladi. Serpuşt zot tovuq tuxumining inkubatsion muddati 21 kun, göştdor zotlari uçun 21,5 kun, kurka va ördak tuxuminiki 27— 28 kun, ğozlarniki 28,5—30 kun, be-dananiki 17 kun. Tovuq va kurkalar tu-xumi havo harorati 37,5—37,6°, nisbiy namligi 48—52% da I. qilinadi. I. rejimi omillari asosan, inkubatorlarda havoning harorati, namligi va almaşinib turişi hamda vaqt-vaqti b-n tuxumlarni aylantirib turişdan iborat; 2) baliqçilikda — uruğlangan baliq tuxumini çavoq çiqişiga qadar suv havzasi yoki inkubatsiya apparatlarida saklaş. Bahorda tuxum qöyadigan baliqlar uvildiriği I.si bir neça sutka, kuzda tuxum qöyadigan baliqlar uvildiriği I.si bir neça oy davom etadi. Tuxumdan çiqqan çavoqlar maxsus havza yoki hovuzlarda boqiladi. Baliqçilik z-dlarida I. apparatlaridan foydalaniladi; 3) pillaçilikda — tut ipak qurti tuxumidan pilla qurti çiqariş (q. Ipak qurti tuxumi inkubatsiyasi).
Sayfiddin Azimov.
Q.: Ipak qurti tuxumi inkubatsiyasi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИНКУБАЦИЯ — (лот. incubatio — тухум босиш) — 1) паррандачиликда — инкубаторларда парранда тухумидан жўжа очириш. Миср ва Шарқий Осиёда қадимдан, Европада 14-а.дан маълум. 19- а. охири — 20-а. бошларидан Европа ва АҚШда амалда кенг қўлланилди, 20-а. нинг ўрталаридан уй паррандаларини купайтиришнинг асосий усулига айланди. Ҳоз. замонавий паррандачиликда йил бўйи давом этади. Уй паррандаларининг ҳамма турлари тухумларидан И. йўли б-н жўжа очириш мумкин. Асосан, инкубаторпаррандачилик ст-яларида, паррандачилик ф-калари, шунингдек, хонадонларда И.дан фойдаланилади. Уруғланган, нуқсонсиз, серпушт парран-дадан олинган 5—8 суткалик ва 8—12° ҳароратда сакланган, тоза, усти силлиқ, овоскопда текширилган тухумлар И. учун ярокли бўлади. Серпушт зот товуқ тухумининг инкубацион муддати 21 кун, гўштдор зотлари учун 21,5 кун, курка ва ўрдак тухуминики 27— 28 кун, ғозларники 28,5—30 кун, бе-дананики 17 кун. Товуқ ва куркалар ту-хуми ҳаво ҳарорати 37,5—37,6°, нисбий намлиги 48—52% да И. қилинади. И. режими омиллари асосан, инкубаторларда ҳавонинг ҳарорати, намлиги ва алмашиниб туриши ҳамда вақт-вақти б-н тухумларни айлантириб туришдан иборат; 2) балиқчиликда — уруғланган балиқ тухумини чавоқ чиқишига қадар сув ҳавзаси ёки инкубация аппаратларида саклаш. Баҳорда тухум қўядиган балиқлар увилдириғи И.си бир неча сутка, кузда тухум қўядиган балиқлар увилдириғи И.си бир неча ой давом этади. Тухумдан чиққан чавоқлар махсус ҳавза ёки ҳовузларда боқилади. Балиқчилик з-дларида И. аппаратларидан фойдаланилади; 3) пиллачиликда — тут ипак қурти тухумидан пилла қурти чиқариш (қ. Ипак қурти тухуми инкубацияси).
Сайфиддин Азимов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.