Inkvizitsiya
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 195-b. — ziyouz.com
Inkvizitsiya (lot. inguisitio — qidi-ruv) — katolik çerkovining sudter-gov taşkiloti; 13-a.da bid'atçnlarta qarşi kuraşiş maqsadida tuzilgan. Rim papasiga böysungan. I. zamindorlar-çerkov mafkurasi va ular zulmiga qarşi kuraşçilarni ta'qib qilgan. 1231 y.dan dominikanlar ordeni ixtiyorida bölgan. I. faoliyati şafqatsizligi b-n ajralib turgan.
I. Ğarbiy Yevropaning bir qança mamlakatlari, ayniqsa, Ispaniyada keng tarqaldi. Buyuk mutafakkirlar, olimlar J. Bruno, J. Vanininç I. yondirdi, G. Galiley va b. ta'qibga uçradi. 1452 y.dan Rimdagi Oliy I. tri-bunali I.ning oliy organi bölib qoldi. 16-a.da I. kontrreformatsiyaning asosiy qurollaridan biriga aylandi. 18— 19-a.lar davomida I. tugatildi. Uning vazifalari qisman Vatikanpyaph muqaddas kanselyariya Kongregatsiyasiga ötdi. 1965 y.da bu taşkilot diniy ta'limot Kongregatsiyasi etib qayta tu-zildi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИНКВИЗИЦИЯ (лот. inguisitio — қиди-рув) — католик черковининг судтер-гов ташкилоти; 13-а.да бидъатчнларта қарши курашиш мақсадида тузилган. Рим папасига бўйсунган. И. заминдорлар-черков мафкураси ва улар зулмига қарши курашчиларни таъқиб қилган. 1231 й.дан доминиканлар ордени ихтиёрида бўлган. И. фаолияти шафқатсизлиги б-н ажралиб турган.
И. Ғарбий Европанинг бир қанча мамлакатлари, айниқса, Испанияда кенг тарқалди. Буюк мутафаккирлар, олимлар Ж. Бруно, Ж. Ванининч И. ёндирди, Г. Галилей ва б. таъқибга учради. 1452 й.дан Римдаги Олий И. три-бунали И.нинг олий органи бўлиб қолди. 16-а.да И. контрреформациянинг асосий қуролларидан бирига айланди. 18— 19-а.лар давомида И. тугатилди. Унинг вазифалари қисман Ватиканпяпҳ муқаддас канцелярия Конгрегациясига ўтди. 1965 й.да бу ташкилот диний таълимот Конгрегацияси этиб қайта ту-зилди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.