Inssenirovka
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 212-b. — ziyouz.com
Inssenirovka (lot. in — da, scaena — sahna) — adabiy asar (roman, qis-sa, doston, hikoya)ning sahna, televideniye, radio uçun qayta işlanişi. Dastlab I. 19—20-y.larda Yevropada vujudga keldi va taraqqiy etdi. Özbekistonda I.ning ilk namunalari 20-a. boşlarida yaratildi, 20—80-y.larda rivojlandi. Mas, Abdulla Qodiriy, Oybek, Abdulla Qahhor, Mirtemir, Ötkir Hoşimov va b.ning asarlari asosida yozilgan I.lar teatrlar sahnasida qöyildi, televideniye orqali na-moyiş etildi, radio tölqinlari orqali eşittirildi. Agar I. asl nusxasidan tubdan farq qilsa, muayyan asar motivlari asosida yozilgan mustaqil pyesa hisoblanadi. Özbekistonda, mas, Özbekiston Milliy akademik drama teatrida «Gang daryosining qizi» (R. Tagorning «Halokat» romani asosida A. Ginzburg I.si), «Qutluğ qon» (Oybekning şu nomli romani asosida T. Xöjayev I.si) va b. I.lar qöyilgan.
I.da dramatik janr xususiyatlari hisobga olinadi, xususan, qahramonlar obrazini asosan dialog yordamida oçib beriş, kuçli hayotiy zidsiyatlarni körsatiş va yorqin siymolarni na-moyon etişga e'tibor beriladi. Şuningdek, ijtimoiy ahamiyatga ega ma-teriallarni sahna uçun adabiy jihatdan qayta işlaş ham I. deyiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИНСЦЕНИРОВКА (лот. in — да, scaena — саҳна) — адабий асар (роман, қис-са, достон, ҳикоя)нинг саҳна, телевидение, радио учун қайта ишланиши. Дастлаб И. 19—20-й.ларда Европада вужудга келди ва тараққий этди. Ўзбекистонда И.нинг илк намуналари 20-а. бошларида яратилди, 20—80-й.ларда ривожланди. Мас, Абдулла Қодирий, Ойбек, Абдулла Қаҳҳор, Миртемир, Ўткир Ҳошимов ва б.нинг асарлари асосида ёзилган И.лар театрлар саҳнасида қўйилди, телевидение орқали на-мойиш этилди, радио тўлқинлари орқали эшиттирилди. Агар И. асл нусхасидан тубдан фарқ қилса, муайян асар мотивлари асосида ёзилган мустақил пьеса ҳисобланади. Ўзбекистонда, мас, Ўзбекистон Миллий академик драма театрида «Ганг дарёсининг қизи» (Р. Тагорнинг «Ҳалокат» романи асосида А. Гинзбург И.си), «Қутлуғ қон» (Ойбекнинг шу номли романи асосида Т. Хўжаев И.си) ва б. И.лар қўйилган.
И.да драматик жанр хусусиятлари ҳисобга олинади, хусусан, қаҳрамонлар образини асосан диалог ёрдамида очиб бериш, кучли ҳаётий зидциятларни кўрсатиш ва ёрқин сиймоларни на-моён этишга эътибор берилади. Шунингдек, ижтимоий аҳамиятга эга ма-териалларни саҳна учун адабий жиҳатдан қайта ишлаш ҳам И. дейилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.