Intermediya
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 217-b. — ziyouz.com
Intermediya (lot. Intermedius — oraliq) — 1) kiçik, köpinça hajviy yönalişdagi pyesa; dramatik spektakl oraliğida (köpinça musiqa va balet öyinlari b-n uyğun holda) ijro etiladigan musiqali drama yoki opera. Dramaturgiya va teatr san'ati paydo bölişidan köp asrlar avval jahon xa-lqlari oğzaki ijodida yaratilgan. I. 15-a.dan Ğarbiy Yevropa teatrlariga ham köçib, 17—18- a.larda keng tarqalgan. Özbekistonda I. atamasi iste'molda bölmagan bölsada, unga xos barça belgilar qad. zamonlarda yaratilgan oğzaki pyesalarda mavjud bölgan. Masxarabozlik, qiziqçilik va qöğirçoq teatrlarining ijodkorlari bunday pyesalar matnlarini özlari yaratib, özlari keng xalq ommasi oldida namoyiş etganlar. Teatrşunos olimlar Özbekistonda xalq dramaturgiyasi va teatri (Birdiyor şum, Rizo qiyiq, Usmon qiziq, Rözigov, Şomat qiziq, Yusufjon qiziq va b.) namoyandalaridan «Maqtançoq kişi», «Er va xotin», «Mudarris», «Sudxör», «Sarkardalar», «Uylaniş» va b. I. — pyesalar matnlarini yozib olganlar. Özbekistonda 20-a.ning 10— 20-y.larida ötkazilgan «Tomoşa keça-si», «Teatr keçasi», «Şarq keçasi» kabi madaniy-oqartuv tadbirlarida, teatr tödalari tomonidan qöyilgan spektakllar oraliğida ham I.lar körsatilgan. Keyinçalik Özbekiston televideniyesida «Miniatyuralar teatri», radiosida «Tabassum ustaxonasi» bölimlari taşkil etilgan. E. Karimov, R. Karimova, h. Tojiboyev, M. Xolmedov, O. Asomov va b. artistlar I.ning mohir ijroçilaridir; 2) Fugyada mav-zularni hozirlovçi va boğlovçi oraliqepizod; ba'zan interlyudiya deb ham ataladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИНТЕРМЕДИЯ (лот. Intermedius — оралиқ) — 1) кичик, кўпинча ҳажвий йўналишдаги пьеса; драматик спектакль оралиғида (кўпинча мусиқа ва балет ўйинлари б-н уйғун ҳолда) ижро этиладиган мусиқали драма ёки опера. Драматургия ва театр санъати пайдо бўлишидан кўп асрлар аввал жаҳон ха-лқлари оғзаки ижодида яратилган. И. 15-а.дан Ғарбий Европа театрларига ҳам кўчиб, 17—18- а.ларда кенг тарқалган. Ўзбекистонда И. атамаси истеъмолда бўлмаган бўлсада, унга хос барча белгилар қад. замонларда яратилган оғзаки пьесаларда мавжуд бўлган. Масхарабозлик, қизиқчилик ва қўғирчоқ театрларининг ижодкорлари бундай пьесалар матнларини ўзлари яратиб, ўзлари кенг халқ оммаси олдида намойиш этганлар. Театршунос олимлар Ўзбекистонда халқ драматургияси ва театри (Бирдиёр шум, Ризо қийиқ, Усмон қизиқ, Рўзигов, Шомат қизиқ, Юсуфжон қизиқ ва б.) намояндаларидан «Мақтанчоқ киши», «Эр ва хотин», «Мударрис», «Судхўр», «Саркардалар», «Уйланиш» ва б. И. — пьесалар матнларини ёзиб олганлар. Ўзбекистонда 20-а.нинг 10— 20-й.ларида ўтказилган «Томоша кеча-си», «Театр кечаси», «Шарқ кечаси» каби маданий-оқартув тадбирларида, театр тўдалари томонидан қўйилган спектакллар оралиғида ҳам И.лар кўрсатилган. Кейинчалик Ўзбекистон телевидениесида «Миниатюралар театри», радиосида «Табассум устахонаси» бўлимлари ташкил этилган. Э. Каримов, Р. Каримова, ҳ. Тожибоев, М. Холмедов, О. Асомов ва б. артистлар И.нинг моҳир ижрочиларидир; 2) Фугяда мав-зуларни ҳозирловчи ва боғловчи оралиқэпизод; баъзан интерлюдия деб ҳам аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.