Inversiya
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 159-b. — ziyouz.com
Inversiya (lot. unversio — örnini almaştiriş) (tilşunoslikda) — ran bölaklari odatdagi tartibining özgarişi. Tidda I. ikki xil vazifa bajaradi: semantik va asemantik. I.ning semantik vazifasi gapning biror bölagini alohida ta'kidlaş yöli b-n nutqqa emotsional-ekspressiv ruh baxş etişda (mas, Bu çol şu ahvolda qayoqqa boradi? — Şu ahvolda qayoqqa boradi bu çol?!), asemantik vazifasi esa surok, ran (ayniqsa, roman va german tillarida), şe'riyatda kompozitsiya, ritm, vazn, qofiya hosil qilişda na-moyon böladi (mas, ketdimi u?; ilk bor rozilik söraşim mening). I., faqat uslubiy emas, balki sintaktik-uslubiy (sintaktikpoetik) hodisadir. U jonli sözlaşuv tilida, badiiy adabiyotda, ayniqsa, şe'riyatda köp uç-raydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИНВЕРСИЯ (лот. unversio — ўрнини алмаштириш) (тилшуносликда) — ran бўлаклари одатдаги тартибининг ўзгариши. Тидда И. икки хил вазифа бажаради: семантик ва асемантик. И.нинг семантик вазифаси гапнинг бирор бўлагини алоҳида таъкидлаш йўли б-н нутққа эмоционал-экспрессив руҳ бахш этишда (мас, Бу чол шу аҳволда қаёққа боради? — Шу аҳволда қаёққа боради бу чол?!), асемантик вазифаси эса сурок, ran (айниқса, роман ва герман тилларида), шеъриятда композиция, ритм, вазн, қофия ҳосил қилишда на-моён бўлади (мас, кетдими у?; илк бор розилик сўрашим менинг). И., фақат услубий эмас, балки синтактик-услубий (синтактикпоэтик) ҳодисадир. У жонли сўзлашув тилида, бадиий адабиётда, айниқса, шеъриятда кўп уч-райди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.