Iogann Genrix Lambert
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 25-b. — ziyouz.com
Lambert Iogann Genrix LAMBERT (Lambert) Iogann Genrix (1728.26.8, Myulxauzen - 1777.25.9, Berlin) — nemis matematigi, fizigi, astronomi va filosofi. Berlin FA a'zosi (1765). Ilmiy işlari geometriya (parallel töğri çiziqlar, konus kesimlari, perspektiva nazariyasi), sferik trigonometriya va algebraga oid. L. l sonining irratsionalligini birinçi bölib isbotlagan (1766). U giperbolik funksiyalar apparatini bi-rinçilardan bölib qöllagan va bu funksiyalarga nom bergan (1768). L mantiqiy hisobni işlab çiqqan va J. Bul mantiqiy algebrasining ğoyalarini oldindan bilgan. Fizikada L. atmosferada yoruğlik refraksiyasini örgangan, fotometriyaga oid tekşirişlar ötkazgan, xira sirtlarda yoruğlik qaytişi nazariyasini bergan. Astronomiyada kometali orbitalarni, Yupiter va Saturn harakatlari xususiyatlarini tekşirgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛАМБЕРТ (Lambert) Иоганн Генрих (1728.26.8, Мюльхаузен - 1777.25.9, Берлин) — немис математиги, физиги, астрономи ва философи. Берлин ФА аъзоси (1765). Илмий ишлари геометрия (параллел тўғри чизиқлар, конус кесимлари, перспектива назарияси), сферик тригонометрия ва алгебрага оид. Л. л сонининг иррационаллигини биринчи бўлиб исботлаган (1766). У гиперболик функциялар аппаратини би-ринчилардан бўлиб қўллаган ва бу функцияларга ном берган (1768). Л мантиқий ҳисобни ишлаб чиққан ва Ж. Буль мантиқий алгебрасининг ғояларини олдиндан билган. Физикада Л. атмосферада ёруғлик рефракциясини ўрганган, фотометрияга оид текширишлар ўтказган, хира сиртларда ёруғлик қайтиши назариясини берган. Астрономияда кометали орбиталарни, Юпитер ва Сатурн ҳаракатлари хусусиятларини текширган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.