Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Ion almaştiruvçi smolalar

    Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 246-b. — ziyouz.com

    Ion almaştiruvçi smolalar — yuqori molekulali sintetik (polimer) organik ionitlar. Ular erimaydi, elektrolit eritmalari organik erituvçilarda çegaralangan miqdorda bökadi, suvli va suvsiz organik erit-malarda ion almaştiradi. Ionitlarning umumiy tasnifga muvofiq, I.a.s. kation almaştiruvçi (polikislotalar), anion almaştiruvçi (poliasoslar) va amfoter yoki bipolyar (poli-amfiliotlar) turlarga bölinadi. Kation almaştiruvçi smolalar kuçli va kuçsiz kislotali, anion almaştiruvçi smolalar esa kuçli va kuçsiz asosli böladi. Smolalarda faqat bir xil ionogen guruhlar (mas, sulfoguruh) bölsa — monofunksional guruhlar deb, har xil ionogen guruhlar bölsa — polifunksional guruhlar deb ataladi.

    I. a. s. ga erimaydigan polielektrolitlarayeb qaraş mumkin. Polivalent (köp zaryadli) ion mol. katta bölganidan amalda qarakatlanmaydi. I. a. s. poli-merlaniş, polikondensatlaniş yöli b-n yoki ionit xossalariga ega bölmagan polimerii kimyoviy işlaş yöli b-n olinadi. I. a. s. suv tarkibidagi tuzni ketkaziş, nodir elementlarni ajratib oliş, organik va anorganik sintez mahsulotolarini tozalaşda qöllaniladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ИОН АЛМАШТИРУВЧИ СМОЛАЛАР — юқори молекулали синтетик (полимер) органик ионитлар. Улар эримайди, электролит эритмалари органик эритувчиларда чегараланган миқдорда бўкади, сувли ва сувсиз органик эрит-маларда ион алмаштиради. Ионитларнинг умумий таснифга мувофиқ, И.а.с. катион алмаштирувчи (поликислоталар), анион алмаштирувчи (полиасослар) ва амфотер ёки биполяр (поли-амфилиотлар) турларга бўлинади. Катион алмаштирувчи смолалар кучли ва кучсиз кислотали, анион алмаштирувчи смолалар эса кучли ва кучсиз асосли бўлади. Смолаларда фақат бир хил ионоген гуруҳлар (мас, сульфогуруҳ) бўлса — монофункционал гуруҳлар деб, ҳар хил ионоген гуруҳлар бўлса — полифункционал гуруҳлар деб аталади.

    И. а. с. га эримайдиган полиэлектролитлараеб қараш мумкин. Поливалент (кўп зарядли) ион мол. катта бўлганидан амалда қаракатланмайди. И. а. с. поли-мерланиш, поликонденсатланиш йўли б-н ёки ионит хоссаларига эга бўлмаган полимерии кимёвий ишлаш йўли б-н олинади. И. а. с. сув таркибидаги тузни кетказиш, нодир элементларни ажратиб олиш, органик ва анорганик синтез маҳсулотоларини тозалашда қўлланилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.