Ion kanallari

Ion kanallari ION KANALLARI, ion ötkazuvçi kanallar —tirik xujayra va hujayra organoidlarining lipopro-teid tabiatli membranalarida, mem-brananing har xil modda va ionlarga bölgan tanlab ötkazuvçanlik xossasini ta'minlovçi molekulyar sistemalar (Na+, K+ va Sa2+ kanallari, mitoxondriya va bakteriya hujayrasi membranasidagi proton kanallari). I. k. dastlab nerv hujayrasi membranasida, keyinçalik boşqa töqimalarda hamda sitoplazmik membranalar komplekslari, sitoxromoksidazalar, rodopsin va b. tarkibida qayd etilgan. Oksillar membranani «teşib ötib», ion ötkazuvçi sistema hosil qiladi. I. k. ning tanlab ötkaziş xususiyati uning geometrik parametrlari, içki devori va böşliğida joylaşgan kimyoviy guruxlar xususiyatiga boğliq. I. k. orqali transport faol (energiya sarfi orqali) va passiv (membrananing ikki tomonidagi elektrokimyoviy potensiallar farqi orqali) böladi. Bitta ion kanali orkali bir sek. da 107 — 10» ion öta oladi. Bir qança birikmalar ion kanali elementlari b-n birikib, kanalning çala ötkazuvçanlik xususiyatini buzadi (çayonlar va ilonlar zaharidagi toksinlar, ayrim baqalar terisidan ajraladigan batroxotoksin, tet-radotoksin va tetraetilammoniy). Ayrim tuban molekulali birikmalar, mas, antibiotiklar (gramitsidin A, alametitsin, amfoteritsin) yordamida membranada I. kanallarini hosil qiliş mumkin. Bu birikmalarning zahar sifatida ta'siri membrana ötkazuvçanligining oşib ketişi tufayli hujayradagi ion muvozanatining buzilişi b-n boğliq.