Ip

Ip — tolalar (paxta, ipak, jun, ziğir va b.)dan ingiçka qilib yigirilgan yoki yigirilmagan töquvçilik va tikuvçilik materiali; pişiq va ka-yişqoq mahsulot. Gazlamalar, trikotaj töqiş, kiyim-keçak tikiş va b. köp maqsadlarda işlatiladi. Ip oliş uçun işlatiladigan tola turiga qarab ip tabiiy, sun'iy, miner»al, kimyoviy xillarga bölinadi. Iplar dastlabki, birlamçi va ikkilamçi turlarga ham ajratiladi. Dastlabki ip böylama yönalişda qismlarga bölinmaydi. Bularga elementar va yakka (mono ip) iplar kiradi. Birlamçi ip töqimaçilik tolalaridan tayyorlanadigan kalava ip, bir neça elementar iplardan eşib olinadigan kompleks iplardan ibo-rat. Ikkilamçi iplar bir neça birlamçi ipni eşib (pişitib) olinadi. Iplar bir xil toladan hamda har xil toladan (tabiiy tola b-n boşqaça tabiiy tola, sun'iy tola b-n tabiiy tolani aralaştirib) tayyorlanişi mumkin. Iplarni pişitiş yoki eşiş darajasi ularning işlatilişiga boglik. Mas, gazlama töqiş uçun asosiy ip (tanda) köp pişitiladi, arqoq ip esa kamroq pişitiladi, trikotaj töqiş uçun ip yanada kam pişitiladi. Pilla tolalaridan yigirilgan ipak ip; viskoza, atsetat, kapron va b. kimyoviy tolalardan kompleks iplar olinadi.

Bejamdor iplar oliş texnologiyasi ham bor. Ular, asosan, matolar va trikotaj mahsulotlarning ustki qismini bezaşda işlatiladi. Kaprondan olingan yakka ip paypoq töqiş sanoatida işlatiladi. Töqimaçilik tolalaridan taşqari, qoğoz (kordel), kauçuk va b.dan ip olinadi. Yukrrida ay-tilgan iplarning hammasi töqimaçilik sanoatining xom aşyosi hisoblanadi. Bulardan taşqari, uy-rözğorda va xalq xöjaligida işlatiladigan iplar ham bor. Bularga turli tikiş (ğaltak iplar), çatiş, kaştaçilik, attorçilik va jarroxlikda işlatiladigan iplar kiradi.

I. uzunligi (m)ning massasi (g)ga nisbati I.ning metrik nomeri deyiladi. I. past (34 nomergaça), örta (34 dan 85 gaça) va yuqori (85 dan yuqori) nomerli böladi. Iplar turi (assortimenti) ni köpaytiriş uçun ular qöşimça işlov (tuk kuydiriş, ohorlaş, böyaş)dan ötkaziladi.