Iqtisodiy hamkorlik taşkiloti
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 489–490-b. — ziyouz.com
Iqtisodiy hamkorlik taşkiloti (IHT) — a'zo mamlakatlarning iqtisodiy, madaniy, fan va tex-nikaviy hamkorligi böyiça taşkil etilgan xalqaro mintaqaviy taşkilot. IHT 1964 y.da Eron, Pokiston va Tur-kiya tomonidan «Mintaqaviy hamkorlikni rivojlantiriş» nomi b-n tuzilgan. Keyin 70-y.larda içki mintaqaviy savdo susayib ketgani uçun öz faoliyatini töxtatgan. 1985 y.da «Iqti-sodiy hamkorlik taşkiloti» nomi b-i qaytadan öz faoliyatini boşladi. 1992 y. 28 noyab.da Islomobod ş.da a'zo davlatlar Taşki işlar vazirlari ken-gaşining favqulodda yiğlişida Afğoniston, Ozarbayjon, Tojikiston, Turkmaniston, Özbekistan, Qirğiziston va Qozoğiston davlatlari IHTga a'zo böldilar. Taşkilotning asosiy maqsadlari: taşkilotga a'zo bölgan davlatlar örtasida iqtisodiy aloqalarni, şu jumladan, savdo-sotiqni kengaytiriş; har bir a'zo davlatda iqtisodiy ösiş va aholining turmuş darajasini kötariş uçun şartşaro-itlar yaratiş; a'zo davlatlarning ma'naviy va madaniy alokalarini kuçaytiriş va b.
Taşkilotning asosiy organlari: Taşqi işlar vazirlarining Kengaşi, doimiy vakillar va mintakaviy rejalaştiriş kengaşlari hamda kotibiyat.
IHT kotibiyatini Boş kotib boşqaradi. Kotibiyat 6 ta maxsus direktorat (savdo; transport va kommunikatsiyalar; energetika, mineral resurslar va atrof muhitni himoya qiliş; sanoat va q.x.; iqtisodiy tadqiqotlar va statistika; loyihaviy tadqiqotlar) dan iborat. IHTning mintaqaviy mu-assasalari: kemaçilik kompaniyasi; «EKOEYR» aviakompaniyasi; savdo va rivojlaniş banki; qayta suğurtalaş kompaniyasi; madaniyat in-ti; fan fondi; ta'lim in-ti.
A'zo davlatlar boşliklari, hukumat raislari, delegatsiyalarining eng muhim iqtisodiy va b. masalalar böyiça yiğiliş va uçraşuvlari muntazam ötkazib turiladi. Taşkilotga a'zo davlatlar rahbarlarining 6-uçraşuvi Tehronda ötdi (2000, 9—10 iyul). Taşkilot idorasi Tehronda joylaşgan.
Sodiq Safoyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИҚТИСОДИЙ ҲАМКОРЛИК ТАШКИЛОТИ (ИҲТ) — аъзо мамлакатларнинг иқтисодий, маданий, фан ва тех-никавий ҳамкорлиги бўйича ташкил этилган халқаро минтақавий ташкилот. ИҲТ 1964 й.да Эрон, Покистон ва Тур-кия томонидан «Минтақавий ҳамкорликни ривожлантириш» номи б-н тузилган. Кейин 70-й.ларда ички минтақавий савдо сусайиб кетгани учун ўз фаолиятини тўхтатган. 1985 й.да «Иқти-содий ҳамкорлик ташкилоти» номи б-и қайтадан ўз фаолиятини бошлади. 1992 й. 28 нояб.да Исломобод ш.да аъзо давлатлар Ташки ишлар вазирлари кен-гашининг фавқулодда йиғлишида Афғонистон, Озарбайжон, Тожикистон, Туркманистон, Ўзбекистан, Қирғизистон ва Қозоғистон давлатлари ИҲТга аъзо бўлдилар. Ташкилотнинг асосий мақсадлари: ташкилотга аъзо бўлган давлатлар ўртасида иқтисодий алоқаларни, шу жумладан, савдо-сотиқни кенгайтириш; ҳар бир аъзо давлатда иқтисодий ўсиш ва аҳолининг турмуш даражасини кўтариш учун шартшаро-итлар яратиш; аъзо давлатларнинг маънавий ва маданий алокаларини кучайтириш ва б.
Ташкилотнинг асосий органлари: Ташқи ишлар вазирларининг Кенгаши, доимий вакиллар ва минтакавий режалаштириш кенгашлари ҳамда котибият.
ИҲТ котибиятини Бош котиб бошқаради. Котибият 6 та махсус директорат (савдо; транспорт ва коммуникациялар; энергетика, минерал ресурслар ва атроф муҳитни ҳимоя қилиш; саноат ва қ.х.; иқтисодий тадқиқотлар ва статистика; лойиҳавий тадқиқотлар) дан иборат. ИҲТнинг минтақавий му-ассасалари: кемачилик компанияси; «ЭКОЭЙР» авиакомпанияси; савдо ва ривожланиш банки; қайта суғурталаш компанияси; маданият ин-ти; фан фонди; таълим ин-ти.
Аъзо давлатлар бошликлари, ҳукумат раислари, делегацияларининг энг муҳим иқтисодий ва б. масалалар бўйича йиғилиш ва учрашувлари мунтазам ўтказиб турилади. Ташкилотга аъзо давлатлар раҳбарларининг 6-учрашуви Теҳронда ўтди (2000, 9—10 июль). Ташкилот идораси Теҳронда жойлашган.
Содиқ Сафоев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.