Iroq qözğoloni
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 284–285-b. — ziyouz.com
Iroq qözğoloni - Iroq xalqining ingliz mustamlakaçilariga qarşi milliy ozodlik qözğoloni (1920 iyun — okt.). Arab davlatlarining ustidan Angliya va Fransiya xukmronligini örnatiş töğrisidagi San-Remo konferensiyasi (1920 y. apr.) ning qarori qözğolonning boşlanişiga asosiy sabab böldi. 1920 y. 30 iyunda Rumayta ş. da boşlangan qözğolon tez orada Iroqning katta qismini qam-rab oldi. Qözğolonda dehqonlar, yarim köçmançi qabilalar iştirok etdi. Unga qabila şayxlari b-n şia ulamolari boşçilik qildi. Qözğolonçilar inglizlar ustidan bir neça ğalabaga erişdi. Ozod qilingan hududlarda inqilobiy hukumat organlari tu-zildi.
Inglizlar qözğolonni bostirişga 65 ming askar taşladi, qabilalar orasidagi nizolarni kuçaytirdi. 1920 y. okt. da qözğolon bostirildi. I. q. mağ-lubiyatga uçrasa qam, Angliya Iroqni töğridan töğri mustamlaka qilişdan voz keçişga majbur böldi. Inglizlar ta'sirida bölsa hamki mahalliy hukumat tuzildi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИРОҚ ҚЎЗҒОЛОНИ - Ироқ халқининг инглиз мустамлакачиларига қарши миллий озодлик қўзғолони (1920 июнь — окт.). Араб давлатларининг устидан Англия ва Франция хукмронлигини ўрнатиш тўғрисидаги Сан-Ремо конференцияси (1920 й. апр.) нинг қарори қўзғолоннинг бошланишига асосий сабаб бўлди. 1920 й. 30 июнда Румайта ш. да бошланган қўзғолон тез орада Ироқнинг катта қисмини қам-раб олди. Қўзғолонда деҳқонлар, ярим кўчманчи қабилалар иштирок этди. Унга қабила шайхлари б-н шиа уламолари бошчилик қилди. Қўзғолончилар инглизлар устидан бир неча ғалабага эришди. Озод қилинган ҳудудларда инқилобий ҳукумат органлари ту-зилди.
Инглизлар қўзғолонни бостиришга 65 минг аскар ташлади, қабилалар орасидаги низоларни кучайтирди. 1920 й. окт. да қўзғолон бостирилди. И. қ. мағ-лубиятга учраса қам, Англия Ироқни тўғридан тўғри мустамлака қилишдан воз кечишга мажбур бўлди. Инглизлар таъсирида бўлса ҳамки маҳаллий ҳукумат тузилди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.