Iroqi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 285-b. — ziyouz.com
Iroqi —1) kaştadözlikda çok turi; sidirğa qoplab (butun va yarim «X» şaklida) törga yoki arqoq va tanda iplaridan suğurib, tör şakliga keltirilgan matogatikiladi. I. ning kesma çiziqdar sanab tikiladigan sanama I. va matoga çizilgan naqş-gul ustidan tikiladigan çizma I. turlariga bölinadigan terma (döppi, jiyak va mayda buyumlar tikiladi) hamda matoga ip töşalib, söng mayda çoklar b-n kesib (yirik kaştalar — palak, sözana va b.) tikiladigan xillari bor. Şahrisabz kaştadözligida I. çoki qadimdan ma'lum bölgan, keyinçalik Toşkent, Samarkand, Farğona, Surxondaryo va b. joylarda keng tarqalgan. Toşkent va Şahrisabz döppilari çok texnikasi jihatidan farq qiladi. I. mujassamoti, badiiy uslubi, tayyorlanişi jihatidan farq qiladi. I. çoki boşqa xalqlar (rus, ukrain, la-tiş, tatar, boşqird, qirğiz, qozoq, tojik va b.) kaştadözligida ham keng tarqalgan; 2) muqarnas turi; şakldor ravoq çiziqlari özaro kesişişi na-tijasida yasalgan poğonali suyri be-zak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИРОҚИ —1) каштадўзликда чок тури; сидирға қоплаб (бутун ва ярим «X» шаклида) тўрга ёки арқоқ ва танда ипларидан суғуриб, тўр шаклига келтирилган матогатикилади. И. нинг кесма чизиқдар санаб тикиладиган санама И. ва матога чизилган нақш-гул устидан тикиладиган чизма И. турларига бўлинадиган терма (дўппи, жияк ва майда буюмлар тикилади) ҳамда матога ип тўшалиб, сўнг майда чоклар б-н кесиб (йирик кашталар — палак, сўзана ва б.) тикиладиган хиллари бор. Шаҳрисабз каштадўзлигида И. чоки қадимдан маълум бўлган, кейинчалик Тошкент, Самарканд, Фарғона, Сурхондарё ва б. жойларда кенг тарқалган. Тошкент ва Шаҳрисабз дўппилари чок техникаси жиҳатидан фарқ қилади. И. мужассамоти, бадиий услуби, тайёрланиши жиҳатидан фарқ қилади. И. чоки бошқа халқлар (рус, украин, ла-тиш, татар, бошқирд, қирғиз, қозоқ, тожик ва б.) каштадўзлигида ҳам кенг тарқалган; 2) муқарнас тури; шаклдор равоқ чизиқлари ўзаро кесишиши на-тижасида ясалган поғонали суйри бе-зак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.