Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Irqçilik

    Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 290-b. — ziyouz.com

    Irqçilik — irqiy kamsitiş siyosati. Inson irklarining jismoniy va ruhiy jihatdan har xilligi, irqiy tafovutlarning jamiyat tarixi va madaniyatiga qal qiluvçi ta'siri, odamlarning azaldan oliy va past irklarga ajratilganligi haqidagi qoidalarga asoslanadi. Şu da'volarga köra, oliy ir»klar göyo boşqa irklar ustidan hukmronlik qilişga da'vat etilgan, sivilizatsiyaning birdan-bir bunyodkorlaridir, past irklar esa yuksak madaniyatni yaratişga va uni hatto özlaştirişga xam qobiliyatsizdir. Fransuz J. A. Gobino 19-a. örtalarida birinçi bor I. ğoyasini surib, oriylarni «oliy irq» deb e'lon qiladi. I. faşizmning rasmiy mafkurasiga aylangan. Irqiy kamsitiş, kişilarning biron-bir guruhini irqiy va etnik alomatiga köra majburan ajratiş hamda aparteidni oklaşda I. dan foydalaniladi. I. sionizm b-n hamohang. I. xalqaro xamjamiyat tomonidan qabul qilingan bir qança hujjatlarda, jumladan, Irqiy kamsitişning barça şakllarini tu-gatiş töğrisidagi xalqaro konvensiyada keskin qoralangan. Özbekiston Respublikasi 1995 yil 31 avg. da mazkur Konvensiyaga qöşilgan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ИРҚЧИЛИК — ирқий камситиш сиёсати. Инсон иркларининг жисмоний ва руҳий жиҳатдан ҳар хиллиги, ирқий тафовутларнинг жамият тарихи ва маданиятига қал қилувчи таъсири, одамларнинг азалдан олий ва паст иркларга ажратилганлиги ҳақидаги қоидаларга асосланади. Шу даъволарга кўра, олий ир»клар гўё бошқа ирклар устидан ҳукмронлик қилишга даъват этилган, цивилизациянинг бирдан-бир бунёдкорларидир, паст ирклар эса юксак маданиятни яратишга ва уни ҳатто ўзлаштиришга хам қобилиятсиздир. Француз Ж. А. Гобино 19-а. ўрталарида биринчи бор И. ғоясини суриб, орийларни «олий ирқ» деб эълон қилади. И. фашизмнинг расмий мафкурасига айланган. Ирқий камситиш, кишиларнинг бирон-бир гуруҳини ирқий ва этник аломатига кўра мажбуран ажратиш ҳамда апартеидни оклашда И. дан фойдаланилади. И. сионизм б-н ҳамоҳанг. И. халқаро хамжамият томонидан қабул қилинган бир қанча ҳужжатларда, жумладан, Ирқий камситишнинг барча шаклларини ту-гатиш тўғрисидаги халқаро конвенцияда кескин қораланган. Ўзбекистон Республикаси 1995 йил 31 авг. да мазкур Конвенцияга қўшилган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.