Irratsionalizm
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 285-b. — ziyouz.com
Irratsionalizm (lot. irrationalis -aqlga zid, ğayrişuuriy) — biliş jarayonida aklning imkoniyatlarini çeklaydigan yoki inkor etadigan fal-safiy oqim; falsafada ratsionalizmga zid bölgan oqimlar nomi. Dunyoni bilişda inson ma'naviy hayotining tafakkurdan taşqari tomonlari: iroda, bevosita muşohada, hissiyot, intuitsiya, xayol (fantaziya), instinkt va ş. k. ni birinçi öringa qöyadi. Irratsionalistlar fikriça, inson obyektiv voqelikning barça siru asrorlarini aql yordamida bilişga qodir emas, vo-qelik esa qonuniyatlardan xoli, taso-diflarga, kör-körona irodaga böysunadi. I. volyuntarizm, hayot falsafa-si, intuitivizm, pragmatizm va ekzistensializm kabi falsafiy oqimlarga xos.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИРРАЦИОНАЛИЗМ (лот. irrationalis -ақлга зид, ғайришуурий) — билиш жараёнида аклнинг имкониятларини чеклайдиган ёки инкор этадиган фал-сафий оқим; фалсафада рационализмга зид бўлган оқимлар номи. Дунёни билишда инсон маънавий ҳаётининг тафаккурдан ташқари томонлари: ирода, бевосита мушоҳада, ҳиссиёт, интуиция, хаёл (фантазия), инстинкт ва ш. к. ни биринчи ўринга қўяди. Иррационалистлар фикрича, инсон объектив воқеликнинг барча сиру асрорларини ақл ёрдамида билишга қодир эмас, во-қелик эса қонуниятлардан холи, тасо-дифларга, кўр-кўрона иродага бўйсунади. И. волюнтаризм, ҳаёт фалсафа-си, интуитивизм, прагматизм ва экзистенциализм каби фалсафий оқимларга хос.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.